POEMO DUM KRIZA HORO

Se tiu ĉi poemo havus sencon, mi ne havus nomon.
Se mi havus nomon, tiu ĉi poemo ne havus sencon.
Mi ne havas sencon.
Kaj la poemo havas min.
Fajro por bruligi la leganton.
Vi legis, ĉar vi volis.
Tiu ĉi poemo havas dek portugalajn familinomojn
kaj klarigos detale ĉiujn branĉojn de la arbo.
Ĉu la leganto ne parolas la portugalan?!
Kaj kiel tio koncernas min?
Tiu ĉi poemo prifajfas.
Se esse poema falasse esperanto,
ele diria ‘não sejam estúpidos.
Vocês nasceram de seis meses ou o quê?’
Vão catar coquinhos no asfalto.
Procurem cabelo em ovo.
O rato do rei de roma roeu a universalidade deste poema.
Se esse poema conhecesse Zamenhof, ele não seria um poema,
seria uma gramática, um dicionário ou uma nova língua.
Se tiu ĉi poemo estus lingvo,
ĝi estus volapuko.

MONDRESUMA POEMO

Hodiaŭ mi vekiĝis kun prema neceso,
kiun mi ne sukcesas kontentigi.
Dum la tuta tago, mi iris de loko al loko
kaj serĉis solvon al mia neceso.
Mi devis verki ion mondresuman.
Mi ankaŭ intuiciis, ke mian neceson same sentis la mondo mem,
amplekse perdita en sia tempomanko,
sen povi halti sekundeton por esplori sian propran originon
kaj praan vivoplanon.
Ĉiuj fortoj, timoj, konspiroj kaj konfesoj,
amoj, pasioj, inklinoj kaj kolero,
esperoj kaj seniluziiĝoj
kolektiĝus, renkontiĝus en mia resuma verko.
Homoj kiuj legus mian verkon
sentus sin subite komfortaj.
Post la lasta ĉapitro, la leganto ridetus kun nekaŝebla ĝuo,
kiel homo kiu regas mondon;
mondon kies kurboj
montriĝas precize klarigitaj,
facile konsulteblaj en libroj
ripozantaj trankvile sur bretaro apud sofo
kie mi sidus kun mia neceso jam kontentigita.
Kiam nun, tagfine, mi enlitiĝas por dormi,
mi konscias, ke la mondo daŭre moviĝis ĉirkaŭ sia akso,
kaj mi disponas nur mian pufan nescion
rilate la fundamentajn motivojn kiuj movas tiun ĉi mondon.

POEMO KIU PENSAS

Tiu ĉi poemo transsaltis du murojn, du heĝojn kaj unu flakon;
amis du hundojn, du katojn kaj unu hamstron;
havis du sonĝojn, du koŝmarojn kaj unu revon;
ricevis du frapojn, du batojn kaj unu skurĝon;
liveris du demandojn, du dubojn kaj du…
du rondajn interpretojn.
Tiu ĉi poemo vidis la mondon naskiĝi sen dentoj
kaj bebojn mordi ŝtonojn en prakavernoj.
Ĝi mortis du fojojn dum vojo,
atendis trifoje trivialan timon realiĝi
kaj kvarfoje trovis sin mem en kvadrataj skatoloj
senditaj per limaka poŝto.
Knarantaj ĉarniroj de rustintaj impresoj,
ripetitaj, ree spertitaj far miliardoj da tre similaj speci-specimenoj.
Milionoj da junuloj surfis sur samaj ondoj kaj
al milionoj da maljunuloj haroj mankis.
Pakoj de viv-ekzempleroj eliris el muntoĉeno
disponeblaj
al du amikoj, du konatoj kaj unu fremdulo.

KRIZO

Tiu ĉi poemo povus priskribi krude realisman fakton.
Fotografaĵo jam faris tion.
Ĝi povus froti sonon kontraŭ sono
por krei duran melodion.
En studio muzikinstrumentoj superis la intencon.
Ekstravaganca estonteco kun teletransporto,
kosmoŝipoj, inteligentaj eksterteranoj kaj tempvojaĝoj
taŭgus por mirigi,
se la kinematografio de banala televidserio
disponus malpli da frenezaj scenaristoj kaj okultrompa teknologio.
Pri amintrigoj ne mankus parolemo,
se la literatura spongo ne estus jam sorbinta
jarcente ripetan galon de amo-malamo,
pasio-ardo-seksumado-sopiro-perfido-kverelo-
pardono-seksumado-frido-kverelo-disiĝo.
La poemo povus denunci vivmizerecon,
sociajn maljustaĵojn, diskriminaciojn, antaŭjuĝojn.
Tamen la homoj jam scias kio ĝustas kaj malĝustas.
Malbono insistas ekzisti en homa kunvivo,
ĉar homaj gregoj stultas.
Ili tumultas ĝis mortigi proksimulojn per surmarŝo.
Tial la poemo donacas konstatojn malpli ol bazajn:
ke akvo estas akvo,
ke ŝtono estas ŝtono;
ke akvo restos akvo
kaj ŝtono restos ŝtono.

LA HOMA NECESO KOMPRENI HOMOJN

Sinjorino, vi amis la vivon.
Mi memoras, ke vi ŝoforis centojn da kilometroj,
trairis la tutan ŝtaton de nordo al sudo
por ĉeesti la naskiĝon de via unua nepo.
Komence de la vintro, vi prenis vakcinon kontraŭ gripo
ĉar vi devus vivi longe por akompani lian kreskon.
De tiu ĉambro kiun ni kundividis
mi gardos memorojn tiel diversajn,
ke mi ne certas kiel taksi ilin.
Kiel sencos nun, post via morto, nia etskala decido
de malalthierarkiaj ŝtatfunkciuloj kiuj volis batali nacian krizon
per ŝparo de elektro kiun donus malŝalto de klimatiziloj?
Kiom stultaj ni estis
en lando kiun regas registaro plena de koruptaj homoj
por kiuj ŝtelo de miliono estas nenio!
Mi neniam havos saŭdadon al subnulaj temperaturoj.
Via vojaĝo al cearaaj strandoj dum vintro,
dum mi restis en via frida ŝtato,
kaj viaj postaj ripetaj aludoj al lokoj kiujn mi, kiel cearaano, certe konus.
Via sperto de homo kiu komprenas homojn
volis montri al mi samkomunecon.
Mia promeso gastigi vin en Cearao neniam realiĝos.
Kio okazas al homoj, ke ili foriras
sen promesi revenon kun definitivaj eksplikoj?
Nun,
vi iris al la vakuo post la morto.
Sed vi amis la vivon, sinjorino.

ĈI TIU POEMO DONACOS NENION AL NASKIĜTAG-FESTANTOJ

Ĉi tiu poemo devus doni suman respondon al viaj demandoj.
Ĝi adicias nulon al nul kaj kontentiĝas per tio.
Vi povus legi pri mondo sen problemoj,
kie bonintencaj ismoj plenumas efektivajn socioŝanĝojn.
Povus legi pri internacia paco multe pli ol oratora.
Legi pri ĉiea respekto, evidenta en sia fakteco.
Pri profunda amo por kiu vortaro ne liverus adekvatajn sencojn.
Ĉiuj foraj idealoj, palpeblaj al manoj de vivantaj generacioj,
neniam plu estus promesoj de transcendaj eraoj.
Tamen ĉi tiu poemo rezignis.
Ĉi tiu poemo havas po unu muron inter ĉiu linio.
Po unu tranĉilon por ĉiu legantogorĝo.
Infano malsatmortas jam ĉe la unua literapero.
Akvo mankas al hommilionoj ĉe la dua litero.
Milito okazas en la tria.
Kion atendi de la kvara,
krom senhejmulon sen nomo?
La kvina spektas senemocie malsanulojn morti
pro banala diareo,
kuŝe sur malvarma planko de hospitalokoridoro.
La sesa litero diras, ke ĝi neniel kulpas.
Sed ĝuste la sesa draŝis murdintence
la haŭtnigrecon de negro,
la genron de transseksulo,
la opinion de opoziciulo,
la originon de enmigranto,
la tribecon de indiano,
la ekziston de homo kiu alrigardis senpermese.
Ĉe stratangulo sen justeco, la poemo violentis leganton.
Kaj la verkinto hontis esti la generinto.

DIFICILA

ĉi-foje ĉi tiu poemo
tiuj versoj kiuj sekvas versojn
frazoj kun frazoj
vorto vorto vorto punkto
jes, tiu afero
antaŭ viaj okuloj
verko aŭ skribo: io farita de literoj
vere ĉi-foje ĉi tio estos malfacila
malpura kaj dirta
ĝi estos dificila
griza, nebula, nervostreĉa
la afero serioziĝas
Neniu komprenos mian poemon ĉi-nokte.
mia nokto estas amiko de Schleyer
glugl glot gland glim glit
i’m a seed
me enterrem
abrakadabra yhwh
tem algo estranho nesse poema
abcdefg.. kion pri ĉ?
Ĉu vi komprenas?
des pli bone
zamenhof ruktis en ĉeesto de samideanaro
sur sofo li mortis
lia koro eksplodis de honto
tem algo fedendo nesse poema
en aprilo la afero komenciĝis
mastodonto mortis pro la majstra aerpuŝo
sed sciencistoj promesas revivigon
há fantasmas nesse poema
mi timas verdajn monstrojn sub la lito
Ĉu vi komprenas?
glut glot grand glan

POEMO KIU KOMPRENAS HOMOJN

La poemo kiun mi devas verki
daŭre pendas de mia langopinto.
Mi disponas liston kun naŭcent kvardek sep vortoj,
gramatikon kun dekses reguloj
kaj du manojn pretajn uzi nacilingvan klavaron.
La poemo kiun mi devas verki
restas verkota.
Mi estas lamulo kiu portas sian cerbon enmane
kaj je ĉiu stumblo lasas la aferon fali.
La poemo ne ekzistas ĉar la homo necesa por verki
ankoraŭ ne naskiĝis en mi.
Pako de enigmaj hompretendoj rikanas
kaj la poeto pensas pri reciproka kunridado.

NOTOJ DE PROSKRIBITA MOVADANO

La literaturo bremsis kaj haltis,
ĉar literaturo ne estas movado.
Vrako apud pado kun altaj trudherboj ambaŭflanke,
atestas, ke la movo ne apartenas al tiu verk-veturilo.
Ek! la literaturo pafiĝas el la startlinio.
Mezvoje la kura krurmovo ĉesas.
La martelo frapis, sed la patelo ne respondis.
– Ni devos tranĉi
de la etfingro ĝis rande de la pubo –
diagnozis moŝta mov-kuracisto.
Neniu moviĝu aŭ mi pafos!
La literaturo moviĝis kaj mortis.
Mano sur planko estis poemo;
fingro estis verso.
Kiom da versoj havis la mano de William Auld?
En la jaro 1570, ventoj jam movis karavelo-velojn.
Bezonatas plenumi seancon kun brazilaj e-spirististoj
por esplori, ĉu la senkorpa mistero de Zamenhof
jam tiutempe komponis sanktajn poemetojn.
Proskribitaj pro skribo sen movo,
la manoj silentas.
Ĉar movoj ĉe klavaro ne estas literaturo.
Literaturo ne estas movarto.
Literaturo ne estas movado.

MESAĜO EL LA ESTONTECO

Mi ĵuras, ke ĉi tiun poemon mi verkas
en la jaro 2052, vendredmatene,
la tagon post la 25-a kaj antaŭ la 27-a de julio.
Mi registras ĝin rekte, sen revizia plano,
sur flava paĝo de kajero kun ruĝa kovrilo,
kajero terure eksmoda.
Mi sidas ĉe tablo de perua portebla trinkejo
kiu ŝvebas jam de semajno ĉi tie,
apud la “Calle de Los Incas”, super la “Hotel Brasileño”.
Pli ol tri jardekoj estas forpasintaj
de kiam mia juna versio lastfoje verkis poemon.
Mi ne certas, ĉu la mesaĝo sukcesos rompi la tempregulojn
kaj aperi antaŭ viaj okuloj.
Sed, se miaj kalkuloj pravas,
la tempdistanco atingis maturan nivelon.
Krome, ĉiujn kondiĉojn mi plenumis ekzakte.
La simbolismo eĉ timigis min.
Tiun ĉi poemon mi verkas kiam mi estas jam plenkalva.
Kaj tio estas parto de la reguloj.
La restantajn povrajn harojn el la kapodorso
mi tondigis sen rimorso.
Certe, la juna Paulo ne aprobus mian superstiĉon,
sed mi ĵuras, ke eblas komunikiĝi kun la pasinteco per poemoj.
Kion mi volas diri al mortontoj estas la jeno:
la mondo daŭre estas fetora anuso.
Kaj la homaro?
Partikloj (eble semoj) de malbone digestita manĝaĵo.
Iu bonvolu fine replanti nin.

POEMO SEN DAT(UM)O

Ĉi tiu poemo diros ĉion necesan per unu verso.
Sed jen jam verkiĝis dua, ĉar ne sufiĉis la unua.
La antaŭa ne eniru la nombradon. Ĝi estis nur konstato.
Ankaŭ la lasta ne validas. Estis averto ne nombri malĝustan verson.
Nun venos la suka enhavo.
Per unu, kaj nur unu, plia verso, kiu sekvas ĉi tiun.
(Verso inter krampoj estas noto de paĝo sen spaco ĉe piedo)
(Kaj notoj neniam apartenas al la vera enhavo de poemo)
Ĉi tiu poemo diris ĉion necesan per unu verso.
(ĉar la dua verso estas nur ripeto de la unua,
krom pri la tempo de la verbo “diri”,
kiu apenaŭ aldonas ion al sentempaj, senkalendaraj,
sendatume sendataj poemoj)

MORGAŬ

Hodiaŭ mi ne forlasos vin,
ĉar la kuko por la festo estas preta.
Mi ŝategas tiun ĉokoladan kremon.
Sed morgaŭ! Ha morgaŭ
vi ne vidos mian ombron ĉi tie.
Hodiaŭ mi restos,
ĉar mi ankoraŭ volas lastfoje kisi vian nudan korpon.
La blankaj tukoj, la varma duŝo jam atendas nin.
Sed morgaŭ! Ha morgaŭ
miaj oreloj ne ĉeestos por aŭskulti viajn falsajn ĵurpromesojn.
Hodiaŭ mi kvietiĝos inter viaj brikamasoj.
La pordo estas ŝlosita kaj mi ne deziras skandalon kaŭzi ĉi-hore.
Sed morgaŭ! Ha morgaŭ
la muroj de la najbaroj treniĝos post mi,
avidaj havi mian amikecon.
Hodiaŭ mi nenion plu diros.
Elĉerpiĝis mia vortprovizo provante vin kompreni.
Sed morgaŭ! Ha morgaŭ
mi inventos novan lingvon,
kaj vi neniam disponos ekzempleron de ĝia gramatiko.
Barilon mi metos inter ni.
barikadon
am-malaman baraktadon
morgaŭ kaj por ĉi ame malneta adiaŭdiro.

KRIMA POEZIO

Junulo, vi estas tre bela,
sed ankaŭ tre malprudenta.
Se mi estus vi, mi estus pli zorgema.
Tiu kiu alparolas vin
estas armita per poemoj.
Ne agacu lin.
Li pafas poemojn kiel bandito pafas kuglojn.
Minimuma reago funkciigos la kulason.
Transdonu ĉion kion vi prirevas
aŭ vi estos elstrekita el la literaturo.
Poemon vi legas por konfirmi komplicecon.
La krimon ni ĵus plenumis.
Mi, per verkado; vi, per legado.
Se vi denuncos min, mi konfesos ĉion al la juĝisto.
En la karcero, ni ŝimos ĝis la lasta verso.

EKZISTAS NUR UNU AMERIKO

Ĉi tiu poemo komenciĝas kun kapibaro,
kiu sunumas al si la harojn sur iu rio-de-ĵanejra strando.
Kial kapibaro? Kial sunumo? Kial Rio-de-Ĵanejro?
Ĉar ĉi tiu poemo volas paroli pri temo nekredeble nova.
Kaj laŭ ĉiuj miaj esploroj, neniu alia Esperanta poeto aŭdacis verki
pri rafinitaj ronĝuloj en strandoj de tropikaj civilizoj.
Same taŭgus ĉi tie meksika kolibro,
kiu kontraktas kun kojoto pri eniro en Usonon kontraŭleĝe.
Ĉar ĉi tiu poemo estas feke amerika!
Eŭropajn birdojn ni ekstradiciis.
Laŭ ĉiuj rezultoj el miaj esploroj,
neniu Esperanta poeto iam ajn aŭdacis tranĉi la kolonian umbilikon
kaj kanti kun plena fideleco
la mizerajn idiosinkraziojn de ĉi Nova Mondo
kreita ekde nulo far skorbutamaj maristoj
kaj kristanaj indianin-perfortantoj.
Ameriko first (Brazilo second) kaj Usono third!
En ĉi tiu poemo, eĉ intergringe integriga,
kungregiĝas ĉiuj niaj reciprokaj amoj.

RUTINA

Ĉiuj riskas renkonti unikan agon.
Unika estus la mono kiun la aĉetanto transdonus
minutojn antaŭ ol, ĉe elirpordo de vendejo,
ricevi pafon rekte en la kapon
pro neporto de valoraĵo transdonebla al rabisto.
La vendisto dirus “lia lasta ago dum vivo
estis transdono de mono al mi”.
Unika estus la “bonan matenon” kiun,
al ridanta bebo,
faltoriĉa avino donus momentojn antaŭ ol senti brustpremon
kaj fariĝi forpasinta pro fulma koratako.
Jardekon poste, la gepatroj dirus al sia filo:
la lasta ago de via viva avino estis ‘bonan matenon, mia nepeto’.
Unika estus la rifuzo balai trotuaron,
kiun arogantulino ĵetus al najbarino
sekundon antaŭ ol flugigi la faldojn de sia jupo
kaj la vivspiron el sia korpo
per tro impeta turniĝo kaŭzinte stumblon, krion, falon
kaj krani-kontraŭ-pavima akcidento.
La najbarino dirus kun rimorso “ŝi rifuzis al mi favoron kaj mortis”.
Homa rutina kuntuŝiĝo
povas fariĝi unika pro sia lasteco.