EKZEMPLODONAJ BRAZILANOJ, EKZEMPLODONAJ CIVITANOJ

Ses riĉegaj brazilanoj posedas sumon ekvivalentan al ĉio,
kion posedas cent milionoj da aliaj brazilanoj.
La brazilana inercio
fronte al riĉakumulo far individuoj kaj kelkaj familioj
stampiĝas sur la socia realo.
Normaleco de normigitaj homoj
kiuj freneze, pasie ŝatas okupi sian tempon
ĝis vivestingo, plena energio-ekspluato.
Homo kiu ne gustumis, ne komprenas la guston.
La gepatroj de la gepatroj jam vivis tiel.
Tiel iras la mondo.
Tia estas la mondo.
Nenio fareblas krom akcepti la mondon.
Brazilano estas ekzemplodona individuo.
Li dediĉas ĉiujn siajn fortojn al patri-grandigo
per riĉulpoŝ-pufigo;
kaj kiam olda, jam nenio plu sencas krom
plu iri ĝis stumblo en tombo.

BRAZILO!?

Kredi ke en la brazila superstrukturo
ekzistas sincera deziro garantii ĉies bonfarton
estas kredi ke feinoj gardas la dormon de infanoj.
La strukturo kiu murdas de jarcentoj,
la maŝino kiu opresas,
la fikcia konstruo kiu nomiĝas Brazilo,
postulas, por teni pravon,
fidelecon similan al tiu
de fanatikaj religiuloj.
Inter vivo kaj morto ekzistas pli da kohereco
ol inter socia justeco kaj Brazilo,
alstrebo reale kolektiva kaj Brazilo,
inter plenumo kaj Brazilo,
faro kaj Brazilo,
inter fakto kaj Brazilo.

NENIES

Mi ne scias, kiom multe
la portugala lingvo apartenas al portugaloj.
Ĉu ekzistas portugala etno?
Oni ne parolu pri genetikaĵoj,
ĉar tiam eĉ mi aperos duonportugala.
Ĉu la lingvo parolu pli laŭte?
Sed la portugala lingvo ne apartenas al si!
Ĉu okcent jaroj da latina miksaĵo kreas unuon?
Romana mano,
de strata bubo kiu neniam frekventis kortegon,
repostulas la posedrajton.
Kaj kio pri la brazila lingvo?
Dua fazo de estaĵo kun Romana umbiliko.
Brazileco estas stako de kulturoj
portugala, indianaj, afrikaj;
japana, pola, germana…
Ĉu itala?
Italoj kaj portugaloj trinkis el sama puto.
La latinidaj naciecoj estas truplena kribrilo.
Ni eniris jam la trian fazon,
kiam la Romaneca, indianeca, afrikeca, brazila zombio
etendiĝas ĉi-foje internen de si mem,
dezirante formanĝi la lastajn etnospurojn.
Ĉu ekzistas lingvopureco?
Kulturpureco?
Etnopureco?
Kelkaj etnoj de Aŭstralio kaj Papuo Nov-Gvineo
ekzistas seninterrompe de almenaŭ kvardek mil jaroj.
Kaj antaŭ tio?
Ĉu kulturpureco de indianoj izolitaj en la Amazona Arbaro?
De ĉinoj kun sia jarmila historio?
Ĉu iu etna lingvo de Mezafriko?
De tie, kie homoj unuafoje fariĝis homoj.
Lingvo kaj kulturo estas argilo
kaj la skulptaj formoj ne ŝanĝas la esencon.
Ĉio sekvas ion,
ĉion antaŭas io,
kaj nenia homaĵo restas memstara.
Eĉ la homeco mem ŝanĝiĝas.

ADOLESKAJ FUTBALLUDANTOJ

Ĉu vi scias,
Ke por ĉiuj mi en mondo
Ne radias?

Wiktor Elski, en la poemo DEMANDO

Kiun sorton havos tiuj adoleskantoj,
kiuj ludas futbalon sur la stratoj de ĉi tiu urboperiferio?
Ili amuziĝas kun multe da bruo kaj fivortoj,
sen zorgo pri studo,
ĉar lernado estas nur pormomenta gepatra altrudo
kiu finiĝos nepre post la tria jaro de la mezlernejo.
Iliaj ridegoj kaj krioj plenigas la vesperojn,
kvazaŭ ĉio ĝustus kun evidenta certeco
kaj nenia danĝera plenkreskula revelacio alproksimiĝus.
Ĉiutage ili ludas sen pensi pri socia maljusteco.
Ilia mondo estas strato, pilko, piedo kaj amuzo.
Karaj adoleskantoj de la periferia Brazilo,
la suno ne naskiĝis same bela por ĉiuj.
Mi antaŭsentas la doloron de la surprizatako,
kiu, post jaroj, renversos la facilan surstratan mondon
kaj rivelos vian pozicion en la brazila paradizo.
Aŭ eble ili pravas kaj mi eraras?
La Esperanta romano kiun mi legas
estas ŝlosilo al neniu pordo,
avantaĝo al neniu problemosolvo.

LA KRUCUMOJ DE LA BRAZILAJ VIRINOJ

La krudmaterialoj, la commodities,
iom releviĝas el la koto,
sed ankoraŭ daŭre vendiĝas kontraŭ bananaj prezoj.
La kolonieca brazila ekonomio suferas por plu vivi.
Por transpasi la krizon,
la registaro volas grandigi la impostojn
kaj tiel sociajn programojn ne ĉesigi.
La impostpagantoj, ĉefe la firmaistoj,
ne akceptas pagi pliajn sumojn.
La kuirpotoj,
de homoj kiuj malplenajn kuirpotojn ne konas,
batas kaj bruas de sur la balkonoj
de apartamentoj de la riĉaj kvartaloj,
en la elitaj urbocentroj,
kontraŭ la registaro
kiu plej multe eltiris homojn el la mizera malsato,
kiu plej multe plenigis la kuirpotojn.
La suburboj silentas;
ne komprenas, kio okazas.
Io nova en Brazilo:
riĉuloj kaj mezklasanoj iras surstraten.
La manifestacioj montras sian malbelan flankon.
Ili volas ĉion por satigi la koleron,
krom vidi, ke temas pri tria raŭndo en la prezidentelekto.
La ratoj volas manĝi la prezidentinon.
La prezidentino, vidante ke oni forigos ŝin,
ree alproksimiĝas al GLAT-aktivuloj,
indianoj, feministoj, kaj al maldekstraj tagordoj.
Ĝuste kiam ĉiuj krias,
ke oni revenu al “brazilaj fundamentoj”,
ŝi ne hezitas en kiu flanko ŝi staru.
La evageliistoj, la evangeliistoj-reprezentantoj
krias kontraŭ la diabla Dilma.
La nacia voĉdonado estas malrespektita.
La dekstrularo prenas sovaĝe la regpovon de la lando.
Kontraŭkomunisma propagando disvastiĝas.
Nia flago neniam estos ruĝa,
krias la mezklasanoj kaj riĉuloj.
(kaj mi devas aŭskulti tion eĉ de laborkolego!)
La brazilaj sociaj ligiloj dispeciĝas.
Civila milito latentas.
Vesti sin per ruĝo kaj nigro
povas endanĝerigi la vivon
de brazila promenanto.
(kaj mi
ĝuste tial
postulas la rajton porti tiajn vestparojn).
La masklisma, puĉisma registaro
havas eĉ ne unu virinon en la ministraro.
La Ministerio pri Kulturo ne bezonatas.
La flago de la puĉisma registaro
estas ironie egala al la flago de la,
en 1964 komenciĝinta,
brazila diktaturo.
Steloj, ekde tiam jam enirintaj la flagon,
ne ĉeestas.
Iliaj agoj iras rekte kontraŭe
al ajna progresisma tendenco.
Dissendo de multaj sekretaj sonregistroj
montras la veran intencon
de la eksigo de la prezidentino.
La kuirpotoj silentas.
Ĉu la riĉaj manifestaciantoj hontas
esti fariĝintaj iloj al tiom malbela regreso?
La ministro pri Edukado de la masklisma registaro
ricevas viziton de viro,
por konsilojn aŭskulti,
kiu jam konfesis seksperforton.
30 viroj perfortas 16-jaraĝan junulinon
kaj konigis fotojn kaj videojn en sociretojn,
kvazaŭ temus pri io inda je celebrado.
Kie estas la kolero de la evangeliistoj-reprezentantoj?
Kial ili silentas?
Ĉu ilin ne tuŝas, ke virino estas ope seksperfortita?
Kien iras ĉi tiu lando?