Politika sinteno de Zamenhof

Ĉu iu volis eldoni ian verkon en aŭ pri Esperanto kaj mi malpermesis al li? Ĉu iu volis fondi ian gazeton, entrepreni ian propagandon kaj mi malhelpis al li? Ĉu la esperantistaro volis ion decidi pri Esperanto kaj mi diris: “haltu, mi estas la mastro de la afero”? Ĉiuj esperantistoj scias tre bone, ke mi neniam faris ion similan.

Zamenhof, 1903, revuo Lingvo Internacia

…konante mian agadon kaj mian rilaton al Esperanto en la daŭro de 20 jaroj, la esperantistoj povas esti tute trankvilaj: mi neniam surprizos ilin per ia arbitra ŝanĝo en la lingvo, por kiu mi, simile al ĉia alia esperantisto, jam delonge havas nenian rajton; neniam mi altrudos al ili mian personan deziron; kaj se eĉ mi volus iam freneze fari tian senrajtan kaj pereigan faron, ĉiuj esperantistoj povas kontraŭmeti al mi la Bulonjan Deklaracion kaj diri: “ni ne permesas”.

Zamenhof, 1907, La Revuo

Kia estis la politika sinteno de Zamenhof?

La impreso kiun mi havas per legado de liaj originalaĵoj estas, ke Zamenhof ne havas ferajn politikajn konvinkojn. Li estis elasta homo. Li apenaŭ (preskaŭ neniam) tuŝas politikajn temojn rekte. Ni povas koni lian politikan sintenon nur malrekte, per liaj agoj.

Unue, Zamenhof estas altgrade demokratia homo. Li tenis sian demokratian sintenon ĝis la lastaj cirkonstancoj. Mirigas min, ke li, dum la redaktorado de la revuo La Esperantisto, ne nur ne hezitis publikigi opiniojn kontraŭajn al siaj propraj opinioj, sed ĝuste al la kontraŭaj donis apartan elstaran diskonigon. Li presigis disonancan opinion kaj tuj poste donis respondon, ĉiam klopodante konvinki per logikaj argumentoj. Ni ne trovas Zamenhofon donanta desupran decidon. Ni ne trovas lin senrevene firma al siaj propraj interesoj. Eĉ kiam konsiderinda parto de la tiutempa esperantistaro (1893-1894) premis lin ŝanĝi Esperanton, li cedis kaj ne fuĝis al la premo per senkulpigoj. Li iris rekte al la petita celo, malgraŭ ke palpeblis (la tekstoj montras) lia deziro rifuzi kaj fari neniun reformon. Zamenhof ĉiam volis reprezenti. Kaj li estis bona reprezentanto. Eĉ sen havi mandaton, li, en la revuo La Esperantisto, insistis esti reprezentanto. Ĉion li volis decidi kune, ĉiam li volis scii kion la publiko volas. Li volis jam de la unua libro porti nur unu voĉdonon. Dum la sekvaj jaroj li provis per pli ol unu rimedo krei demokratiajn esperantistajn instituciojn kie decidus la plejmulto, ne li, la iniciatoro.

Do, antaŭ ĉio Zamenhof tutcerte ne subtenus diktaturon. Kia ajn estis lia politika sinteno (kiu estis subtila), ĝi estis ja demokratia. Mi ankaŭ aldonus, ke li estis modera laŭ lia “politika sinteno”. Kiam la rusa cenzuro tute malpermesis lian agadon ĉe la revuo La Esperantisto (grava organo ĉar tiam estis la ununura ligilo inter esperantistoj) li en la revuo nur eksponis la konstaton kaj bedaŭris la okazaĵon. Li ne alvokis la abonantojn al “radikalaj protestoj” aŭ al io simila. Li tiam nur skribis “ni esperas, ke la cirkonstancoj pli aŭ malpli frue pliboniĝos”. Li ne skribis ardan riproĉon kontraŭ la cenzuro nek la tiama registaro.

Pli specife parolante, ni povus demandi, ĉu Zamenhof subtenis/subtenus kapitalismon aŭ komunismon. Unue, mi devas diri, ke mi mem ne povus doni bonajn klarigojn pri tio, ĉar mi ne konas profunde kio estas komunismo nek kapitalismo. Miaj konoj estas supraĵaj. En estonteco mi legos pli kaj lernos. Tamen, per miaj supraĵaj konoj, mi povas diri, ke Zamenhof kredis kapitalismon konforma al ia progreso. Mi ne dirus, ke li opinias/opinius kapitalismon bona, ĉar neniun maljustaĵon li subtenus nur por plu resti kohera kiel adepto de ia ismo. Sed en liaj klopodoj disvastigi Esperanton, Zamenhof ripete montras sian fidon al kapitalismaj iniciatoj. Li provis pli ol unufoje krei merkatan institucion, kiu ne vivus nur per “oferoj”. Li malferme kaj sen hezito parolis pri “altiro de riĉuloj kaj kapitalistoj” kiuj helpus al la movado.

Tiel do, per miaj lastaj legadoj, mi resumus jene lian politikan sintenon: ĉiam demokratia, ĉiam modera kaj kapitalismema sen malferma aliĝo al politikaj pens-skoloj.

10 sintenoj de Zamenhof

10 sintenoj kiujn Zamenhof ekinjektis kiel kulturan parton en sian kreitaĵon kaj heredigis al esperantistoj de ĉiuj epokoj:

1 – ardan, partiecan kaj argumentoplenan defendadon favore al Esperanto;
2 – projektemon (se unu projekto fiaskas, alia versio B, C, D, E… disponeblos);
3 – esperon al ia venko kiu venos frue aŭ malfrue;
4 – opinion, ke la afero ne sukcesas, ĉar mankas influ-/mon-havaj homoj;
5 – opinion, ke ekzistas homoj (aŭ socio mem) kies persona progreso ne kongruas kun Esperanto kaj ke ĝuste tial ili ne volas akcepti ĝin;
6 – varbemon, ĉar la afero bezonus ĉiam pli da homoj;
7 – senhezitan kredon, ke (eĉ sen esti perfekta) Esperanto estas tamen la plej bona elekto por internacia lingvo, el inter ĉiuj ebloj;
8 – literaturemon, ĉar literaturo estus pruvo de la vivanteco/disvolviĝo de la lingvo;
9 – ekscesan estimon, preskaŭ religian, al la ideo de lingvo internacia (nia sankta afero);
10 – demokratian neŭtralecon (respektan aŭskulton kaj liberan diskonigon de opinioj kiuj iris rekte kontraŭaj al lia opinio).

Meu Pensamento – L.L. Zamenhof

Certa vez ao campo eu fora
Numa noite de luar.
Linda jovem cismadora
Docemente ouvi cantar.

Era um canto de esperança,
De venturas e de amor;
Ressurgia-me a lembrança
De profunda e antiga dor.

— “Que! diz ela. Tu dormias?
Tão calado agora estás…
Que saudades tão sombrias
O meu canto assim te traz?”

…Coração, resiste ainda,
Não te fica bem chorar
Junto de uma jovem linda
Numa noite de luar.

Teus pesares e tormentos
Já se foram, coração;
Deixa escuros pensamentos
Que tão longe, longe vão.

Entristece-te a saudade
De outros tempos: eu bem sei;
Choras hoje a mocidade
Que ao dever sacrifiquei.

Quantas vezes de alegria
Me cercavam; no meu ser
Chama ardente renascia…
…Eu quisera assim viver.

Mas se a dura, ingrata sorte,
Contra mim constante for,
Bem melhor parece a morte
Na esperança… e longe a dor.

Tradução do Esperanto para o Português do poema Mia Penso, realizada por J. B. de Mello e Souza, e publicada na revista Brazila Esperantisto (Esperantista Brasileiro)(números 1-2-3, janeiro-março de 1918, pág. 1).

A Esperança – L.L. Zamenhof

Surge agora um novo sentimento,
Pelo mundo corre um forte brado!
Que nas asas de um propício vento,
Pelo mundo seja divulgado.

Esse ideal jamais verá na Terra
Rubro sangue ou negra tirania;
Às nações eternamente em guerra
Só promete paz e harmonia.

Sob o santo emblema da Esperança
Vinde vós, ó nobres paladinos,
E mui breve o mundo a paz alcança,
Da concórdia ouvindo alegres hinos.

Se há barreiras, fortes, seculares,
Entre os povos sempre divididos,
Cairão da guerra esses altares
Pelo amor somente destruídos.

Quando houver o mútuo entendimento
Da Babel caindo o mal profundo,
Surgirá de tal congraçamento
Uma só família sobre o mundo.

Da Esperança o exército disperso,
Pugnará em luta gloriosa,
Até quando a Paz sobre o Universo
Dominar p’ra sempre vitoriosa!

Tradução do Esperanto para o Português do poema La Espero, realizada por J. B. de Mello e Souza, e publicada um mês após a morte de Zamenhof, na revista Brazila Esperantisto (Esperantista Brasileiro)(números 3-4-5, março-maio de 1917, pág. 6).

Brazila adapto de la poemo Ho mia kor’

En junio 1912, la revuo Brazila Esperantisto publikigis tradukon far J. B. de Mello e Souza (1888-1969) de la poemo Ho mia kor’, kun indiko ke temis pri republikigo el ĵurnalo Correio do Norte, el la urbo Gvaratingetao (Guaratinguetá).

Ŝajnas, ke la sama tradukinto adaptis la okstrofan poemon de Zamenhof. La “humila koro” tranformiĝis en “fiera koro” (altivo coração). La demando “Ĉu mi ne venkos en decida hor’?” tranformiĝis en la aserto “Vi venkos, fiera koro” (Hás de vencer, altivo coração). Krom tiu adapto,  Mello e Souza aldonis du pliajn strofojn.

lia-salgado

Kantistino Lia Salgado

La adapto akiris melodion per la laboro de la komponisto Lorenzo Fernandes (1897-1948) kaj voĉon per la registro de la kantistino Lia Salgado (1914-1980).

La numero kiu enhavas la ankoraŭ neadaptitan tradukon legeblas enrete ĉe la Aŭstria Biblioteko.

TRADUKO

Meu coração, não batas agitado.
Não mais te aflija intensa comoção,
Assaz, já tens sofrido e assaz lutado,
Fica tranquilo, humilde coração.
O teu trabalho imenso finda agora,
Eis alcançada a tua aspiração;
Não vencerás na decisiva hora?
Hás de vencer, altivo coração…
ADAPTO

Meu coração, não batas agitado
Não mais te aflija intensa comoção
Assaz, já tens sofrido e assaz lutado
Fica tranquilo, altivo coração
Cessa o pesar que te oprimia outrora
Eis alcançada a tua aspiração
Hás de vencer, na decisiva hora
Hás de vencer, altivo coração

meu-coracao-l-l-zamenhof