LA JUSTECO DE LA JUSTICO

Klimatiziloj en palaco de Braziljo
donas komforton kontraŭ la tropika klimato
de la Brazila Centra Altebenaĵo.
Ĉe muroniĉo de la juĝejo, statueto de krucumita Kristo
sin prezentas kiel viktimo.
Sinjoroj superaj juĝistoj sidas sur ledtegitaj brakseĝoj
kaj decidas, ĉu indianoj rajtas aŭ ne rajtas,
povas aŭ ne povas.
La justico de la venkintoj difinas, kio estas justeco.
Kiu malinda pakto potencigis tiun aranĝon?

NACIO?

Jes, brazilanoj. Jes, nordorientanoj.
Ne trompiĝu.
Vi estas pli indianaj ol eŭropaj.
Via facileco porti malmulte da vestoj.
Via tupieco trametita en la toponimio,
en la simplula slango.
Brazilo de deliraj progresosaltoj kaj hekatombaj stumbloj.
Mi vidas nacion de kabokloj.
Belan nacion de pluretnaj socioj.
Ni ĝoju kaj festu!
Ni estas mestizoj. Ni miksiĝis.
Ni ĝoju esti kiaj ni estas.
Ni estu kiuj ni estas kaj forcedu al aliuloj
la hontidan taskon paroli pri “la esenco de la nacio”.

Velho Testamento na língua Kaingang

velho_testamento_na_lingua_kaingang

Eu tentei aprender a língua kaingang, mas infelizmente existe pouco material didático. Encontrei essa versão experimental (2012) do Velho Testamento. Segundo o que li em notícias, mil exemplares dessa versão experimental foram distribuídos aos indígenas. Uma segunda versão final ainda não apareceu. Parece que um deles não quis ler e vendeu o livro. Eu comprei num sebo. Eu teria preferido encontrar um livro secular, mas é porque nós continuarmos a achar que os indígenas precisam do cristianismo que encontrei o Velho Testamento. Não é cristianismo que eles precisam! É de respeito! Também encontrei essa bibliografia. Nela procurarei outros livros.
————————-
Mi provis ekstudi la kaingangan lingvon sed bedaŭrinde ekzistas malmulte da didaktika materialo. Mi trovis tiun provversion (2012) de la Malnova Testamento. Laŭ novaĵoj, 1000 ekzempleroj de tiu provversio estis disdonitaj al la indianoj. Dua neta eldono ankoraŭ ne aperis. Ŝajnas, ke iu indiano ne volis legi kaj vendis ĝin. Mi aĉetis ĉe librobrokantejo. Mi estus preferinta trovi sekularan verkon, sed brazilanoj daŭre pensas, ke la indianoj bezonas kristanismon. Ne kristanismon ili bezonas, sed respekton! Mi ankaŭ trovis tiun bibliografion. Tie mi serĉos aliajn librojn.
—–

NEPARDONINDE

Kaingangino el la busstacidomo de la urbo Pasofundo,
vi ofertas la korpon kontraŭ iom da homo.
Iom da mono?
Ne iom da mono,
sed iom da homo en homaro kie homo estas mono,
homeco egalas al monposedo.
Kaingangino, ne pardonu nin,
ĉar ni kulpas kaj indulgon ne meritas.
De nun, ekstravagancu kaj estu vi mem la sovaĝeco,
la barbareco, neciviliziteco kiujn ni kraĉis akuze.
Estu terura kaj senkompata
kontraŭ la belvestitaj, bondevenaj, grasventraj urbanoj.
Jarcentoj da sango pravigos.
Venu kaj estu la kainganga kolereksplodo
fronte al viaj akuzantoj.
Ne, karulino! Ne mallevu la kapon por rezigni.
En la urbocentra homamaso,
dum vendado de manfaritaj, palmfoliaj korboj,
ne flustre alparolu en la kainganga lingvo viajn infanojn,
kiel homo kiu devas kaŝi sian originon.
Malfermu la buŝon sur la placo, antaŭ la katedralo,
kaj defiu la klerikon veni surplacen
pagi kiel aŭtentika reprezentanto de Kristo
la prezon de ĉiuj falĉitaj generacioj de kaingangoj.
Enprofundigu viajn ungojn en la dolĉajn karnojn de la kristano!
Via mallarĝa palpebrofendo skanu niajn putrajn mensojn
de homoj kiuj estas ĉio, krom indianamikoj.
La mondo tondre falis post viaj feblaj vortoj.
Ni hastis al nia motora progreso
dum vian dignorajton ni disdegnis.
Dum ni urĝis akiri komputilon, skallokitan superecon, aŭton,
memamon, poŝtelefonon, diplomon por pruvi la valoron,
apartamenton, civilizfieron, abonon de prestiĝa revuo,
konton en usona servilo por publikigi hindeŭropajn verdajn miksaĵojn,
fluecon en multmilione prestiĝa lingvo;
dum ni ŝtopis nin per la pinto de la plej imponaj vantaĵoj,
dum ĉio ĉi normalis,
via homeco kriegis al vermpulsantaj oreloj.
Ĝis kiam, pasofundanoj, vi havos la honoron
ke la kaingangan lingvon oni flustras en viaj urbanguloj?
Belulino, malbenu, deklaru abomena la poeton.
Lia nomo falu en forgeson sen nomo kaj sen skribregistro;
la poeton kiu studas la germanan lingvon kies enmigrintoj
utilis kiel ŝtopmasoj al registaro deziranta viŝi vian popolon,
laŭ la statistikoj, forĵetindan, neindan
al la Ordo kaj Progreso, latinaj laŭ la grado de la
atavisma imperia kapablo perforti malgrandulojn.
Malbenu kaj verdiktu.
Deklaru Braziljon poreterne neflugipova. Flugŝipo konstruita
jam kun ankro funde en tombo malluma, sen ventcirkulo.
Kuniĝu via kolersputo al de aliaj perfortitoj kaj
resonu amplifite super la blua ĉielo de la brazilaj ĉefurboj.
En la juĝotago, kaingangino, la historio rezervos por vi
elstaran, decidan, lastparolan sentencon.
Falu, falu, falu la fumtuboj!
La industrio montros sian grandmanian sor-deliron.
Paneu la semaforoj kaj la maŝinoj.
La ostoj inter la kurbaj feroj ne trovos pardonon ĉe ambulanco.
Al la akvofortoj, cedu la hidroelektrejoj.
Lumon al si elkrei devos la dukrura,
profundtenebra hom-brankulo.
Ĉar la Progreso voris sin por progresi.
Restis nur litero por, kun la Ordo, trovi pordon.
Progres, pro kresk, pro greg, pro pek, pogromo, po-peca, popeca.
Progre, pro kred, por greft en get eĉ pro gest.
Progr, pro gren, pro grund kaj grrrr.
Prog, prov de porkoj preni por propra trog la pokon de la popolo.
Pro, pro ili, por ni, po povraj porcioj por pansaj proporcioj.
Pr, pa, pra, paf,
pe, pre, per paf,
pi, pri, pri pov,
po, pro, pro porcioj,
proporcioj por pruvi nian pravon
puf!
P
Ordo
pordo
Je malfermo por aŭdito,
la progreso reprenas sian partoprenon.
Pordo, poro, sango, sufero.
Paa, pee, pii, poo, puu!
Ĉiuj alfabetigitaj sufer-eksklamacioj.
De la pordo, apenaŭ restas la kadro
kaj la literoj pafiĝas al la valo de la morto,
kiun la akuzantoj promesis al la rezistantoj.
Ĉu la aŭditita pordo revenos al la ordo?
Pordo aŭditita de koruptaj aŭditantoj
estas nur ŝelo de delikata mensogo.
Ordo, oro, avido, oo, valo, ovo, ŝelo, krako, sufero.
La ordo malordiĝas.
Mankas energio al la stratolampoj.
Fostoj rampas malfortaj por sin kaŝi en kavernoj.
Monopoligas la elektron la angiloj.
Konkretaj homoj palpas konkretajn homojn en la obskuro.
Aŭ estas praestulo transloĝiĝinta transtempe por profiti lokon?
Fiŝoj kaŭras sur optikaj kabloj kiuj ŝvebas super kapoj.
Jen jam tuŝe, jam sur, jam ĉirkaŭ, jam kuŝe, sub la gilotinoklingo
troviĝas la kolo de la civilizito ĵus antaŭ sekundo pendumita per la kabloj.
Dufoja morto por kontentigi
la pravan koleron de la kaingangino.
Sed ŝi, en la placo, ankoraŭ ne silentas,
ne flustras, ne kontentas,
nek akiras homecopecojn per ĝuo;
sed venĝon, per multobla redono.