Personaj pronomoj en la portugala lingvo (akuzativo kaj dativo)

La personaj pronomoj en la portugala lingvo havas du formojn, unu por la nominativo (kiuj en la portugala lingvo nomiĝas pronomes retos) kaj la alia por la akuzativo (kiuj en la portugala nomiĝas pronomes oblíquos). Ĉi tie mi prezentas, krom la akuzativan, ankaŭ la dativan formon de la personaj pronomoj. En la gramatikoj de la portugala lingvo oni ne parolas pri akuzativo kaj dativo. En ili, la akuzativo nomiĝas “objeto direto” (rekta objekto) kaj la dativo nomiĝas “objeto indireto” (nerekta objekto).

Vidu ankaŭ la afiŝon pri la personaj pronomoj en la nominativo.

La personaj pronomoj, kiam en akuzativo kaj dativo, prezentas grandan diversecon. Iuj formoj estas uzataj pli ofte en Portugalio (kaj portugalparolantaj afrikaj landoj plus Orienta Timoro). Aliaj estas uzataj pli ofte en Brazilo. La pronomoj “o“,”a“,”os“,”as“,”los“,”las“,”no“,”na“,”nos“,”nas ” rare aperas dum parolado en Brazilo, sed en la (literatura) skribo ili estas relative oftaj. De tiu listo, la pronomo nos estas rara nur kiam en la tria persono (vidu la tabelon malsupre), ĉar en la unua plurala ĝi estas ofta. La pronomo “vos” neniam estas uzata en Brazilo, nek en la parolo nek en la skribo.

Estas necese ne konfuzi la pronomojn “o” kaj “a” kun la artikoloj “o” kaj “a“:

O homem viu o menino. (La viro vidis la knabon)–> O homem o viu. (La viro lin vidis)

En la frazo “O homem o viu” la unua ‘o‘ estas artikolo kaj la dua estas pronomo.

En Brazilo, estas tre ofte, ke en parolado oni uzu la personajn pronomojn de la nominativo kiel objekton. Tion tamen oni konsideras erara, kvankam eĉ instruitaj homoj agas tiel:

Nós vimos ela na praça. —> Ni vidis ŝin en la placo.

La pronomoj ‘me‘, ‘te‘, ‘nos‘ kaj ‘vos‘ povas, per la sama ortografio kaj prononco, indiki kaj akuzativon kaj dativon, depende de la kunteksto:

Ele me viu. (Li min vidis) –> AKUZATIVO

Ele me deu isso. (Li al mi donis tion) –> DATIVO

Se la kunteksto estas klara, la akuzativa pronomo ne necesas:

Antônio: Você quer essa maçã? (Ĉu vi volas tiun pomon?)

Ricardo: Sim. Quero. (Jes. Mi volas ĝin)

En Brazilo, en la parola lingvo, la pronomoj lhe kaj lhes povas indiki la duan personon. Kvankam ofta, tiu uzo estas kontraŭgramatika kaj oni konsideras erara.

Eu lhe vi ontem. (Mi vin vidis hieraŭ)

Samkiel en Esperanto, la portugala lingvo ankaŭ disponas refleksivan pronomon, kiu povas havi la formon “se” aŭ “si“.

Ele se viu no espelho. (Li sin vidis en la spegulo.) –>AKUZATIVO

Ele deu uma flor a si mesmo. (Li donis floron al si mem.) –>DATIVO

La pronomoj “mim“,”ti” kaj “si” ĉiam venas akompanataj de prepozicio. En parola lingvo de Brazilo, oni povas uzi la pronomojn de la nominativo en tiuj situacioj:

Ele deu a flor pra ti. = Ele deu a flor pra tu. (Li donis la floron al vi.)

La pronomoj “mim“,”ti” ,”si“,”nos” kaj “vos” kiam en kunlaboro kun la prepozicio com (kun), devige transformiĝas ortografie kaj prononce:

com mim –> comigo

com ti –> contigo

com si –> consigo

com  + nos –> conosco

com + vos –> convosco.

Personaj pronomoj en la portugala lingvo

Akuzativo kaj Dativo

Nombro

Persono

Pronomoj

en la portugala

en Esperanto

Singularo

1-a

me, a mim, p(a)ra mim

euBrazilo (kontraŭgramatika)


IFA: mi, a mĩ, ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə mĩ, ew





Ekz.:

Ak.:

Ele me viu.

Ele viu eu.
(tiu ĉi lasta konstruo povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

Dat.:

Ele me deu a flor.

Ele deu a mim a flor.

Ele deu p(a)ra mim a flor.

min, al mi

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li vidis min.

 

Li donis al mi la floron.

2-a

te, a ti, p(a)ra ti

vocêBrazilo (kontraŭgramatika)

tuBrazilo (kontraŭgramatika)

a vocêBrazilo, p(a)ra vocêBrazilo


IFA: tʃi, ti, a tʃi, ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə  tʃi,

       voˈse, tu


Portugalio


Ekz.:

Ak.:

Ele te viu.

Ele viu tu. Ele viu você. (tiuj ĉi du lastaj konstruoj povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

Dat.:

Ele te deu a flor.

Ele deu a ti a flor.

Ele deu p(a)ra ti a flor.

Ele deu a flor a você.

Ele deu a flor p(a)ra você.

vin, al vi

 

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li vin vidis.

Li vidis vin.

 

Li al vi donis la floron.

Li donis la floron al vi.

3-a

o, a, lo, la, no, na, lhe

eleBrazilo (kontraŭgramatika)

elaBrazilo (kontraŭgramatika)

a ele, a ela

p(a)ra eleBrazilo

p(a)ra elaBrazilo


IFA: u, a, lu, la, nu, na, ʎi, a ˈeli, a ˈɛlɐ,ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə  ˈeli, ˈɛlɐ







Ekz.:

Ak.:

Ele viu o homem.

  –> Ele o viu.

Ele viu a mulher.

  –> Ele a viu.

Ele viu o livro.

  –> Ele o viu.

Ele viu a caneta.

  –> Ele a viu.

 

Kiam la verbo kiu antaŭas la objektan pronomon finiĝas per -z, -s aŭ -r, la pronomoj ‘o, a’ fariĝas ‘lo, la’

Ekz.: ver + o = vê-lo

Erara: Ele conseguiu o ver.

Korekta: Ele conseguiu vê-lo.

Erara: Ele conseguiu a ver.

Korekta: Ele conseguiu vê-la.

 

Kiam la verbo kiu antaŭas la objektan pronomon finiĝas per naza sono, la pronomoj ‘a, o fariĝas no, na’

Ekz.: viram + o = viram-no

Eraraj: Eles o viram.  Eles viram o.

Korekta: Eles viram-no.

Eraraj: Eles a viram. Eles viram a.

Korekta: Eles viram-na.

 

Ele viu ele.

Ele viu ela.
 (tiuj ĉi du lastaj konstruoj povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

 

Dat.:

Ele deu a flor ao homem.

  –> Ele lhe deu.

Ele deu a flor à mulher.

  –> Ele lhe deu.

Ele deu a ele a flor.

Ele deu a ela a flor.

Ele deu p(a)ra ele a flor.

Ele deu p(a)ra ela a flor.

Ele deu a flor ao cachorro.

  –> Ele lhe deu a flor.

       Ele deu a flor p(a)ra ele.

Ele deu a flor à cachorra.

  –> Ele lhe deu a flor.

       Ele deu a flor p(a)ra ela.

lin, ŝin, ĝin,

al li, al ŝi, al ĝi

 

 

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

 Li vidis la viron.

  –> Li lin vidis.

 Li vidis la virinon.

  –> Li ŝin vidis.

Li vidis la libron.

  –> li ĝin vidis.

Li vidis la plumon.  

  –> Li ĝin vidis.

 

 

Li sukcesis vidi lin.

Li sukcesis vidi ŝin.

 

 

 

 

 

Ili vidis lin.

Ili vidis ŝin.

 

 

Li vidis lin.

Li vidis ŝin.

 

 

Li donis la floron al la viro.

  –> Li donis al li la floron.

Li donis la floron al la virino.

  –> Li donis al ŝi la floron.

Li donis al li la floron.

Li donis al ŝi la floron.

Li donis al li la floron.

Li donis al ŝi la floron.

Li donis la floron al la hundo.

  –> Li al ĝi donis la floron.

       Li donis la floron al ĝi.

Li donis la floron al la hundino

  –> Li al ĝi donis la floron.

       Li donis la floron al ĝi.

Pluralo

1-a

nos, a nós,

nós
Brazilo (kontraŭgramatika)

p(a)ra nós


IFA: nus, nuzBrazilo
nˈuʃ Portugalio

ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə  nˈɔs, nˈɔz, 

nˈɔjz Brazila Nordoriento



Ekz.:

Ak.:

Ele nos viu.

Ele viu nós.
(tiu ĉi lasta konstruo povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

Dat.:

Ele nos deu a flor.

Ele deu a flor a nós.

Ele deu a flor p(a)ra nós.

nin, al ni

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li nin vidis.

Li vidis nin.

 

Li al ni donis la floron.

Li donis la floron al ni.

2-a

vosPortugalio

vocêsBrazilo (kontraŭgramatika)

a vocêsBrazilo


IFA: vuʃ Portugalio

 voˈsejs, voˈsejz voˈsejʃ Brazilo



Ekz.:

Ak.:

Ele vos viu.Portugalio

Ele viu vocês.Brazilo
(malgraŭ, ke la konstruo “vocês” kiel objekto estas kontraŭgramatika, ĝi estas en Brazilo la sola konstruo uzata, kaj en la parolo kaj en la skribo. La pronomo “vos” neniam aperas en Brazilo, nek en la parolo nek en la skribo)

Dat.:

Ele vos deu a flor.

Ele deu a flor a vocês.

Ele deu a flor p(a)ra vocês.

vin, al vi

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li vin vidis.

Li vidis vin.

 

 

Li al vi donis la floron.

Li donis la floron al vi.

3-a

os, as, lhes

los, las

nos, nas

elesBrazilo (kontraŭgramatika)

elasBrazilo (kontraŭgramatika)

a eles, a elas,

p(a)ra ele, p(a)ra ela


 IFA: us, uz, uʃ, as, az, lus, luz, las, laz, nus, nuz, nas, ʎis, ʎi, a ˈelis, a ˈɛlɐs, a ˈɛlɐz,

    ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə ˈɛlɐs, ˈɛlɐz

Portugalio
Brazilo





Ekz.:

Ak.:

Ele viu os homens.

  –> Ele os viu.

Ele viu as mulheres.

  –> Ele as viu.

Ele viu os livros.

  –> Ele os viu.

Ele viu as canetas.

  –> Ele as viu.

 

Kiam la verbo kiu antaŭas la objektan pronomon finiĝas per -z, -s aŭ -r, la pronomoj ‘os, as’ fariĝas ‘los, las’

Ekz.: ver + os = vê-los

Erara: Ele conseguiu os ver.

Korekta: Ele conseguiu vê-los.

Erara: Ele conseguiu as ver.

Korekta: Ele conseguiu vê-las.

 

Kiam la verbo kiu antaŭas la objektan pronomon finiĝas per naza sono, la pronomoj ‘as, os‘ fariĝas ‘nos, nas.

Ekz.: viram + os = viram-nos

Eraraj: Eles os viram.  Eles viram os.

Korekta: Eles viram-nos.

Eraraj: Eles as viram. Eles viram as.

Korekta: Eles viram-nas.

 

Ele viu eles

Ele viu elas
(tiuj ĉi du lastaj konstruoj povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

 

Dat.:

Ele deu a flor aos homens.

  –> Ele lhes deu.

Ele deu a flor às mulheres.

  –> Ele lhes deu.

Ele deu a eles a flor.

Ele deu a elas a flor.

Ele deu p(a)ra eles a flor.

Ele deu p(a)ra elas a flor.

Ele deu a flor aos cachorros.

  –> Ele lhes deu a flor.

       Ele deu a flor p(a)ra eles.

Ele deu a flor às cachorras.

  –> Ele lhes deu a flor.

       Ele deu a flor p(a)ra elas.

ilin, al ili

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li vidis la virojn.

   –> Li ilin vidis.

Li vidis la virinojn.

  –> Li ilin vidis.

Li vidis la librojn

   –> Li ilin vidis

Li vidis la plumojn

  –> Li ilin vidis

 

 

Li vidis ilin (virojn).

Li vidis ilin (virinojn).

 

 

 

 

 

Ili vidis ilin (virojn).

Ili vidis ilin (virinojn).

 

 

Ili vidis ilin  (virojn).

Ili vidis ilin (virinojn).

 

 

Li donis la floron al la viroj.

  –> Li al ili donis.

Li donis la floron al la virinoj.

  –> Li al ili donis.

Li donis al ili la floron.

Li donis al ili la floron.

Li donis al ili la floron.

Li donis al ili la floron.

Li donis la floron al la hundoj.

  –> Li al ili donis la floron.

        Li donis la floron al ili.

Li donis la floron al la hundinoj

–> Li al ili donis la floron.

      Li donis la floron al ili.

 

Personaj pronomoj en la portugala lingvo (nominativo)

La personaj pronomoj en la portugala lingvo havas du formojn, unu por la nominativo (kiuj en la portugala lingvo nomiĝas pronomes retos) kaj la alia por la akuzativo (kiuj en la portugala nomiĝas pronomes oblíquos). Ĉi tie mi prezentas la nominativan formon.

En la portugala lingvo, la personaj pronomoj ne estas devigaj en la nominativo, ĉar la verbfinaĵo jam informas, kiu persono plenumas la agon de la verbo. Legu pli en verboj.

Eu vejo a casa = Vejo a casa = Mi vidas la domon.

Tamen en la dua persono (singularo kaj pluralo) povas okazi ambiguaj frazoj, ĉar nuntempe (ĉefe en Brazilo) la konjugacioj de la dua persono arkaikiĝas. Anstataŭ la konjugacioj de la dua persono, estas uzataj la konjugacioj de la tria, malgraŭ ke la pronomo estas de la dua.

Tu vais para o parque? (preskaŭ tute arkaika en Brazilo) = Tu vai para o parque? = Você vai para o parque? = Ĉu vi iras al la parko?

vai estas la prezenca konjugacio de la verbo ir (iri) en la tria persono singulara. Ni diras “Ele vai para o parque?” (Ĉu li iras al la parko?). Pro tio, la forlaso de la persona pronomo ne kutimas okazi tie, kvankam se la kunteksto estas klara ni povas kaŝi la pronomon:

Homo demandas al amiko:

Antônio: Vai para o parque?  (Ĉu vi iras al la parko?)

Ricardo: Sim. Vou. (Jes. Mi iras)

En tiu ĉi situacio, ni perceptas ke la cirkonstanco lasas klare, ke temas pri “tu/você”. Ne eblas konfuzo. La frazo “Vai para o parque?” signifas “Ĉu vi iras al la parko?”.

Alia ekzemplo:

Antônio: Lá vai o João.  (Jen iras João)

Ricardo: Vai para o parque? (Ĉu li iras al la parko?)

Antônio: Não sei. (Mi ne scias.)

En tiu ĉi lasta situacio la kunteksto lasas klare, ke temas pri João. Tial ni scias, ke la frazo “Vai para o parque?” signifas “Ĉu li iras al la parko?” kaj ne “Ĉu vi iras al la parko?”.

La pronomo você kreiĝis el la esprimo vossa mercê, kiu origine estas formala honora maniero alparoli homon. En Portugalio, la pronomo você ankoraŭ estas formala, sed ne en Brazilo. Por formalaj situacioj, brazilanoj uzas “senhor” (sinjoro) aŭ “senhora” (sinjorino). Se oni alparolas homon (pli aĝan) kiun oni ne konas, estas preferinde diri “senhor(a)“, ĉar “tu/você” povas soni malrespekte. Gefiloj alparolas siajn gepatrojn per sinjoro kaj sinjorino.

Personaj pronomoj en la portugala lingvo

Nominativo

Nombro

Persono

Pronomoj

en la portugala

en Esperanto

Singularo

1-a

eu

IFA: ew

Ekz.:

Eu sou brasileiro.

mi

Ekz.:

Mi estas brazilano.

2-a

tu, vocêBrazilo

IFA: tu, voˈse

Ekz.:

Tu é(s) esperantista.

Você é esperantista.

vi

Ekz.:

Vi estas esperantisto.

3-a

ele, ela

IFA: ˈeli, ˈɛlɐ

Ekz.:

Ele é esperantista.

Ela é esperantista.

Ela é uma flor.

Ele é um vaso.

li, ŝi, ĝi

Ekz.:

Li estas esperantisto.

Ŝi estas esperantisto.

Ĝi estas floro.

Ĝi estas vazo.

Pluralo

1-a

nós

IFA: nˈɔs nˈɔzBrazilo

nˈɔʃ Portugalio, nˈɔjzBrazila Nordoriento

Ekz.:

Nós somos esperantistas.

ni

Ekz.:

Ni estas esperantistoj.

2-a

vósPortugalio, vocêsBrazilo

IFA: vˈɔʃ Portugalio

voˈsejs, voˈsejz voˈsejʃBrazilo

Ekz.:

Vós sois esperantistas.

Vocês são esperantistas.

vi

Ekz.:

Vi estas esperantistoj.

3-a

eles, elas

IFA: ˈelis ˈeliz,

ˈɛlɐs ˈɛlɐz

Ekz.:

Eles são homens.

Elas são mulheres.

ili

Ekz.:

Ili estas viroj.

Ili estas virinoj.

 

Imperfekta subjunktivo de la portugala lingvo

La subjunktivo montras agon kiu estas necerta, duba, kondiĉita, probabla, supoza, dezirata aŭ dependa de io alia. La portugala imperfekta subjunktivo similas al la kondicionalo de la esperanta us-finaĵo. La imperfekta subjunktivo montras probablecon, kondiĉon aŭ deziron. Ĝiaj verboj kutime venas akompanata de la subjunkcio “se” (se) aŭ “que” (ke)

Duvidaram que ele pudesse vir. (oni dubis, ke ŝi povus veni)

Eu falaria com ele se fosse você. (mi parolus kun li, se mi estus vi.)

Eu queria que ele viesse. (mi volas, ke li venu.)

Por scii kion signifas la mallongigoj, konsultu la afiŝon pri morfemoj de la verboj en la portugala lingvo.

Tiu tabelo de finaĵoj validas nur por regulaj verboj.

imperfekta-subjunktivo-de-la-portugala-lingvo

Prezenca subjunktivo de la portugala lingvo

La subjunktivo montras agon kiu estas necerta, duba, kondiĉita, probabla, supoza, dezirata aŭ dependa de io alia. En Esperanto, oni esprimas la prezencan subjunktivon foje per os-finaĵo, foje per u-finaĵo. La prezenca subjunktivo montras agon kiu povas okazi nuntempe.

Ele chega atrasado. (Li alvenas malfruePrezenco de la indikativo. Temas pri fakta okazaĵo.

Talvez ele chegue atrasado. (Eble li alvenos malfrue). Prezenco de la subjunktivo. Temas pri ago kiu eblas okazi nuntempe.

Ele vem em breve. (Li alvenas baldaŭPrezenco de la indikativo. Temas pri fakta okazaĵo.

Desejo que ele venha em breve. (Mi deziras, ke li alvenu baldaŭ). Prezenco de la subjunktivo. Temas pri ago kies okazado estas dezirata en nuntempo.

La subjunktivaj tensoj kutime venas akompanataj de la subjunkcio “que” (ke) ĉe iuj vortkombinoj. Kiam la jenaj kombinoj aperas, la uzo de la subjunktivo estas preskaŭ ĉiam deviga.

Portugala

Esperanto

Ekzemploj

(Eu) Quero que…

(Eu) Desejo que…

(Eu) Espero que…

Tomara que…

Mi volas, ke…

Mi deziras, ke…

Mi esperas, ke…

Espereble…

Quero que você cante um pouco.

Mi volas, ke vi iom kantu.

Desejo que você cante um pouco.

Mi deziras, ke vi iom kantu.

Espero que que você cante um pouco.

Mi esperas, ke vi iom kantu.

Tomara que você cante um pouco.

Espereble vi iom kantos.

A não ser que… Krom se vi… A não ser que você cante um pouco.

Krom se vi iom kantu.

Contanto que…

Desde que…

Basta que…

Kondiĉe, ke…

Depende, ĉu…

Sufiĉas, ke…

Contanto que você cante um pouco.

Kondiĉe, ke vi iom kantu.

Desde que você cante um pouco.

Depende, ĉu vi iom kantos.

Basta que você cante um pouco.

Sufiĉas, ke vi iom kantu.

Para que…

A fim de que…

Por ke…

Cele al tio, ke…

Para que você cante um pouco.

Por ke vi iom kantu.

A fim de que você cante um pouco.

Cele al tio, ke vi iom kantu.

(Eu) Duvido que… Mi dubas, ke… Duvido que você cante um pouco.

Mi dubas, ke vi iom kantos.

Caso… Se… Caso você cante um pouco.

Se vi iom kantos.

Talvez…

É possível que…

É provável que…

Eble…

Eblas, ke…

Estas probable, ke…

Talvez você cante um pouco.

Eble vi iom kantos.

É possível que você cante um pouco.

Eblas, ke vi iom kantu.

É provável que você cante um pouco.

Estas probable, ke vi iom kantu.

Sem que… Sen ke… Sem que você cante um pouco.

Sen ke vi iom kantu.

Tenho medo que… Mi timas, ke… Tenho medo que você cante um pouco.

Mi timas, ke vi iom kantos.

Até que… Ĝis kiam… Até que você cante um pouco.

Ĝis kiam vi iom kantos.

Antes que… Antaŭ ol.. Antes que você cante um pouco.

Antaŭ ol vi iom kantos.

Embora…

Mesmo que…

Tamen…

Eĉ se…

Embora você cante um pouco.

Tamen vi iom kantos.

Mesmo que você cante um pouco.

Eĉ se vi iom kantos.

É necessário que… Estas necese, ke… É necessário que você cante um pouco.

Estas necese, ke vi iom kantu.

Por scii kion signifas la mallongigoj, konsultu la afiŝon pri morfemoj de la verboj en la portugala lingvo.

Tiu tabelo de finaĵoj validas nur por regulaj verboj.

prezenca-subjunktivo-de-la-portugala-lingvo

Futura indikativo de la portugala lingvo (rilate la nunon kaj rilate pasintan agon)

En la indikativo de la portugala lingvo, ekzistas du futuroj: futuro do presente kaj futuro do pretérito. Tradukante laŭlitere, ni havus “futuro de la prezenco” kaj “futuro de la pasinteco“. La unua futuro estas la sama futuro kiu ekzistas en Esperanto. Ĝi parolas pri ago kiu okazos post la nuntempo. La dua futuro parolas pri ago kiu okazos rilate jam pasintan agon aŭ pri ago kondiĉita de alia ago.

Ele venderá o produto. (li vendos la produkton)(futuro do presente)(rilate la nunonLa verbo “venderá” reprezentas agon venontan rilate la nunan tempon. Nun, li ankoraŭ posedas la produkton, sed poste, en la estonteco, li vendos ĝin.

Ele falou que venderia o produto. (Li diris, ke li vendos la produkton.)(futuro do pretérito)(rilate pasintan agon [La verbo “venderia” reprezentas venontan agon rilate la agon “falou”. La rilato pasinta-estonta okazas inter du agoj ene de la frazo. “venderia” montras certecon. La priparolato diris, ke certe li vendos la produkton. Depende de la konstruo, la dua futuro povas transdoni duban nuancon, kun montro de probableco. Tio eblas pro la faktecogrado de la tensoj en la indikativo. Ĝuste tial, en Portugalio, tiu futuro nomiĝas “condicional“. Kiam la dua futuro de la indikativo esprimas probablecon, ĝi venas kun frazo kiu entenas verbon en la subjunktivo. En la frazo “Se eu fosse ele, eu não diria isso” (se mi estus li, mi ne dirus tion), la verbo “fosse” estas subjunktiva formo de la verbo “ser” (esti). Tiu ĉi dua futuro, kiam temas pri probableco, tradukiĝas en Esperanton per la us-finaĵo.

La supersignoj de la unua futuro, la futuro rilate la nuntempon, indikas akcenton. Ili ankaŭ utilas por fari distingon rilate la pluskvamperfekton aŭ eĉ rilate la perfekton (kiam en la tria persono de la pluralo).

Tu amara(s), vendera(s), dividira(s) (= vi amis, vendis, dividis)(pluskvamperfekto)(la akcento estas sur la antaŭlasta silabo)

Tu amará(s), venderá(s), dividirá(s) (= vi amos, vendos, dividos)(futuro)(la akcento estas sur la lasta silabo)

Ele amara, vendera, dividira (= li amis, vendis, dividis)(pluskvamperfekto)(la akcento estas sur la antaŭlasta silabo)

Ele amará, venderá, dividirá (= li amos, vendos, dividos)(futuro)(la akcento estas sur la lasta silabo)

Vós amáreis, vendêreis, dividíreis (= vi amis, vendis, dividis)(pluskvamperfekto)(la akcento estas sur la antaŭlasta silabo)

Vós amareis, vendêreis, dividíreis (= vi amos, vendos, dividos)(futuro)(la akcento estas sur la lasta silabo)

Eles/Elas amaram, venderam, dividiram (= vi amis, vendis, dividis)(pluskvamperfekto kaj perfekto)(la akcento estas sur la antaŭlasta silabo)

Eles/Elas amarão, venderão, dividirão (= vi amos, vendos, dividos)(futuro)(la akcento estas sur la lasta silabo)

am” kaj “ão” reprezentas la saman nazan diftongon. Ilia prononco estas egala. La prononca diferenco inter “amaram” (pluskvamperfekto kaj perfekto) kaj “amarão” (futuro) troviĝas nur ĉe la akcento.

Kiam la akcento de la verbo falas sur finaĵo, tiu verboformo nomiĝas “arrizotônica“. La verboformo kies akcento falas sur la radiko nomiĝas “rizotônica“. La verboformo “amáreis” estas “rizotônica” kaj la verboformo “amareis” estas  “arrizotônica”.

Por scii kion signifas la mallongigoj, konsultu la afiŝon pri morfemoj de la verboj en la portugala lingvo.

Tiu tabelo de finaĵoj validas nur por regulaj verboj.

futura-indikativo-rilate-la-nunon-de-la-portugala-lingvo

futura-indikativo-rilate-pasintan-agon-de-la-portugala-lingvo

Pluskvamperfekta indikativo de la portugala lingvo

La pluskvamperfekto montras agon pasintan kaj antaŭan al alia pasinta ago. En Esperanto, ne ekzistas specifa finaĵo por tiu tempo.

Por scii kion signifas la mallongigoj, konsultu la afiŝon pri morfemoj de la verboj en la portugala lingvo.

Tiu tabelo de finaĵoj validas nur por regulaj verboj.

pluskvamperfekta-indikativo-de-la-portugala-lingvo

Imperfekta indikativo de la portugala lingvo

La imperfekto montras agon/staton, kiu okazis/ekzistis adekutime en la pasinteco. En Esperanto, ne ekzistas specifa finaĵo por tiu tempo, sed eblas krei ekvivalentan signifon per la prefikso -ad. Malgraŭ tio, oni ne emas ĉiam aperigi tiun nuancon en Esperanto, ĉar en la portugala la imperfekto estas tre ofta. Ĉiam uzi la prefikson -ad dum tradukado rezultigus malbelan tekston en Esperanto.

Por scii kion signifas la mallongigoj, konsultu la afiŝon pri morfemoj de la verboj en la portugala lingvo.

Tiu tabelo de finaĵoj validas nur por regulaj verboj.

imperfekta-indikativo-de-la-portugala-lingvo

Perfekta indikativo de la portugala lingvo

Perfekta, ĉar temas pri la verbotempo perfekto, t. e., temas pri ago pasinta kaj jam fine plenumita. Vidu la difinon ĉe PIV.

Por scii kion signifas la mallongigoj, konsultu la afiŝon pri morfemoj de la verboj en la portugala lingvo.

Tiu tabelo de finaĵoj validas nur por regulaj verboj.

En la prezenca kaj perfekta indikativo, la verbfinaĵoj estas egalaj ĉe la unua persono de la pluralo. Nur per la kunteksto eblas en tiuj kazoj scii, ĉu temas pri nuntempaj aŭ pasintaj agoj; kvankam eblas, sendevige, signi la pasintan tempon de la verboj de la 1-a konjugacio per dekstra korno ( ´ ) . Portugaloj kutimas fari tion, sed ne brazilanoj.

Nós amamos o livro. = ni amas la libron.

Nós amámos o livro. = ni amis la libron.

perfekta-indikativo-de-la-portugala-lingvo

Prezenca indikativo de la portugala lingvo

Por scii kion signifas la mallongigoj, konsultu la afiŝon pri morfemoj de la verboj en la portugala lingvo.

Tiu tabelo de finaĵoj validas nur por regulaj verboj.

En la prezenca indikativo de la verboj de la 3-a konjugacio, la origina tema vokalo konserviĝis nur ĉe la unua persono de la pluralo (partimos).prezenca-indikativo-de-la-portugala-lingvo