Personaj pronomoj en la portugala lingvo (akuzativo kaj dativo)

La personaj pronomoj en la portugala lingvo havas du formojn, unu por la nominativo (kiuj en la portugala lingvo nomiĝas pronomes retos) kaj la alia por la akuzativo (kiuj en la portugala nomiĝas pronomes oblíquos). Ĉi tie mi prezentas, krom la akuzativan, ankaŭ la dativan formon de la personaj pronomoj. En la gramatikoj de la portugala lingvo oni ne parolas pri akuzativo kaj dativo. En ili, la akuzativo nomiĝas “objeto direto” (rekta objekto) kaj la dativo nomiĝas “objeto indireto” (nerekta objekto).

Vidu ankaŭ la afiŝon pri la personaj pronomoj en la nominativo.

La personaj pronomoj, kiam en akuzativo kaj dativo, prezentas grandan diversecon. Iuj formoj estas uzataj pli ofte en Portugalio (kaj portugalparolantaj afrikaj landoj plus Orienta Timoro). Aliaj estas uzataj pli ofte en Brazilo. La pronomoj “o“,”a“,”os“,”as“,”los“,”las“,”no“,”na“,”nos“,”nas ” rare aperas dum parolado en Brazilo, sed en la (literatura) skribo ili estas relative oftaj. De tiu listo, la pronomo nos estas rara nur kiam en la tria persono (vidu la tabelon malsupre), ĉar en la unua plurala ĝi estas ofta. La pronomo “vos” neniam estas uzata en Brazilo, nek en la parolo nek en la skribo.

Estas necese ne konfuzi la pronomojn “o” kaj “a” kun la artikoloj “o” kaj “a“:

O homem viu o menino. (La viro vidis la knabon)–> O homem o viu. (La viro lin vidis)

En la frazo “O homem o viu” la unua ‘o‘ estas artikolo kaj la dua estas pronomo.

En Brazilo, estas tre ofte, ke en parolado oni uzu la personajn pronomojn de la nominativo kiel objekton. Tion tamen oni konsideras erara, kvankam eĉ instruitaj homoj agas tiel:

Nós vimos ela na praça. —> Ni vidis ŝin en la placo.

La pronomoj ‘me‘, ‘te‘, ‘nos‘ kaj ‘vos‘ povas, per la sama ortografio kaj prononco, indiki kaj akuzativon kaj dativon, depende de la kunteksto:

Ele me viu. (Li min vidis) –> AKUZATIVO

Ele me deu isso. (Li al mi donis tion) –> DATIVO

Se la kunteksto estas klara, la akuzativa pronomo ne necesas:

Antônio: Você quer essa maçã? (Ĉu vi volas tiun pomon?)

Ricardo: Sim. Quero. (Jes. Mi volas ĝin)

En Brazilo, en la parola lingvo, la pronomoj lhe kaj lhes povas indiki la duan personon. Kvankam ofta, tiu uzo estas kontraŭgramatika kaj oni konsideras erara.

Eu lhe vi ontem. (Mi vin vidis hieraŭ)

Samkiel en Esperanto, la portugala lingvo ankaŭ disponas refleksivan pronomon, kiu povas havi la formon “se” aŭ “si“.

Ele se viu no espelho. (Li sin vidis en la spegulo.) –>AKUZATIVO

Ele deu uma flor a si mesmo. (Li donis floron al si mem.) –>DATIVO

La pronomoj “mim“,”ti” kaj “si” ĉiam venas akompanataj de prepozicio. En parola lingvo de Brazilo, oni povas uzi la pronomojn de la nominativo en tiuj situacioj:

Ele deu a flor pra ti. = Ele deu a flor pra tu. (Li donis la floron al vi.)

La pronomoj “mim“,”ti” ,”si“,”nos” kaj “vos” kiam en kunlaboro kun la prepozicio com (kun), devige transformiĝas ortografie kaj prononce:

com mim –> comigo

com ti –> contigo

com si –> consigo

com  + nos –> conosco

com + vos –> convosco.

Personaj pronomoj en la portugala lingvo

Akuzativo kaj Dativo

Nombro

Persono

Pronomoj

en la portugala

en Esperanto

Singularo

1-a

me, a mim, p(a)ra mim

euBrazilo (kontraŭgramatika)


IFA: mi, a mĩ, ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə mĩ, ew





Ekz.:

Ak.:

Ele me viu.

Ele viu eu.
(tiu ĉi lasta konstruo povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

Dat.:

Ele me deu a flor.

Ele deu a mim a flor.

Ele deu p(a)ra mim a flor.

min, al mi

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li vidis min.

 

Li donis al mi la floron.

2-a

te, a ti, p(a)ra ti

vocêBrazilo (kontraŭgramatika)

tuBrazilo (kontraŭgramatika)

a vocêBrazilo, p(a)ra vocêBrazilo


IFA: tʃi, ti, a tʃi, ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə  tʃi,

       voˈse, tu


Portugalio


Ekz.:

Ak.:

Ele te viu.

Ele viu tu. Ele viu você. (tiuj ĉi du lastaj konstruoj povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

Dat.:

Ele te deu a flor.

Ele deu a ti a flor.

Ele deu p(a)ra ti a flor.

Ele deu a flor a você.

Ele deu a flor p(a)ra você.

vin, al vi

 

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li vin vidis.

Li vidis vin.

 

Li al vi donis la floron.

Li donis la floron al vi.

3-a

o, a, lo, la, no, na, lhe

eleBrazilo (kontraŭgramatika)

elaBrazilo (kontraŭgramatika)

a ele, a ela

p(a)ra eleBrazilo

p(a)ra elaBrazilo


IFA: u, a, lu, la, nu, na, ʎi, a ˈeli, a ˈɛlɐ,ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə  ˈeli, ˈɛlɐ







Ekz.:

Ak.:

Ele viu o homem.

  –> Ele o viu.

Ele viu a mulher.

  –> Ele a viu.

Ele viu o livro.

  –> Ele o viu.

Ele viu a caneta.

  –> Ele a viu.

 

Kiam la verbo kiu antaŭas la objektan pronomon finiĝas per -z, -s aŭ -r, la pronomoj ‘o, a’ fariĝas ‘lo, la’

Ekz.: ver + o = vê-lo

Erara: Ele conseguiu o ver.

Korekta: Ele conseguiu vê-lo.

Erara: Ele conseguiu a ver.

Korekta: Ele conseguiu vê-la.

 

Kiam la verbo kiu antaŭas la objektan pronomon finiĝas per naza sono, la pronomoj ‘a, o fariĝas no, na’

Ekz.: viram + o = viram-no

Eraraj: Eles o viram.  Eles viram o.

Korekta: Eles viram-no.

Eraraj: Eles a viram. Eles viram a.

Korekta: Eles viram-na.

 

Ele viu ele.

Ele viu ela.
 (tiuj ĉi du lastaj konstruoj povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

 

Dat.:

Ele deu a flor ao homem.

  –> Ele lhe deu.

Ele deu a flor à mulher.

  –> Ele lhe deu.

Ele deu a ele a flor.

Ele deu a ela a flor.

Ele deu p(a)ra ele a flor.

Ele deu p(a)ra ela a flor.

Ele deu a flor ao cachorro.

  –> Ele lhe deu a flor.

       Ele deu a flor p(a)ra ele.

Ele deu a flor à cachorra.

  –> Ele lhe deu a flor.

       Ele deu a flor p(a)ra ela.

lin, ŝin, ĝin,

al li, al ŝi, al ĝi

 

 

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

 Li vidis la viron.

  –> Li lin vidis.

 Li vidis la virinon.

  –> Li ŝin vidis.

Li vidis la libron.

  –> li ĝin vidis.

Li vidis la plumon.  

  –> Li ĝin vidis.

 

 

Li sukcesis vidi lin.

Li sukcesis vidi ŝin.

 

 

 

 

 

Ili vidis lin.

Ili vidis ŝin.

 

 

Li vidis lin.

Li vidis ŝin.

 

 

Li donis la floron al la viro.

  –> Li donis al li la floron.

Li donis la floron al la virino.

  –> Li donis al ŝi la floron.

Li donis al li la floron.

Li donis al ŝi la floron.

Li donis al li la floron.

Li donis al ŝi la floron.

Li donis la floron al la hundo.

  –> Li al ĝi donis la floron.

       Li donis la floron al ĝi.

Li donis la floron al la hundino

  –> Li al ĝi donis la floron.

       Li donis la floron al ĝi.

Pluralo

1-a

nos, a nós,

nós
Brazilo (kontraŭgramatika)

p(a)ra nós


IFA: nus, nuzBrazilo
nˈuʃ Portugalio

ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə  nˈɔs, nˈɔz, 

nˈɔjz Brazila Nordoriento



Ekz.:

Ak.:

Ele nos viu.

Ele viu nós.
(tiu ĉi lasta konstruo povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

Dat.:

Ele nos deu a flor.

Ele deu a flor a nós.

Ele deu a flor p(a)ra nós.

nin, al ni

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li nin vidis.

Li vidis nin.

 

Li al ni donis la floron.

Li donis la floron al ni.

2-a

vosPortugalio

vocêsBrazilo (kontraŭgramatika)

a vocêsBrazilo


IFA: vuʃ Portugalio

 voˈsejs, voˈsejz voˈsejʃ Brazilo



Ekz.:

Ak.:

Ele vos viu.Portugalio

Ele viu vocês.Brazilo
(malgraŭ, ke la konstruo “vocês” kiel objekto estas kontraŭgramatika, ĝi estas en Brazilo la sola konstruo uzata, kaj en la parolo kaj en la skribo. La pronomo “vos” neniam aperas en Brazilo, nek en la parolo nek en la skribo)

Dat.:

Ele vos deu a flor.

Ele deu a flor a vocês.

Ele deu a flor p(a)ra vocês.

vin, al vi

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li vin vidis.

Li vidis vin.

 

 

Li al vi donis la floron.

Li donis la floron al vi.

3-a

os, as, lhes

los, las

nos, nas

elesBrazilo (kontraŭgramatika)

elasBrazilo (kontraŭgramatika)

a eles, a elas,

p(a)ra ele, p(a)ra ela


 IFA: us, uz, uʃ, as, az, lus, luz, las, laz, nus, nuz, nas, ʎis, ʎi, a ˈelis, a ˈɛlɐs, a ˈɛlɐz,

    ˈp(a)ɾɐ/ˈp(a)ɾə ˈɛlɐs, ˈɛlɐz

Portugalio
Brazilo





Ekz.:

Ak.:

Ele viu os homens.

  –> Ele os viu.

Ele viu as mulheres.

  –> Ele as viu.

Ele viu os livros.

  –> Ele os viu.

Ele viu as canetas.

  –> Ele as viu.

 

Kiam la verbo kiu antaŭas la objektan pronomon finiĝas per -z, -s aŭ -r, la pronomoj ‘os, as’ fariĝas ‘los, las’

Ekz.: ver + os = vê-los

Erara: Ele conseguiu os ver.

Korekta: Ele conseguiu vê-los.

Erara: Ele conseguiu as ver.

Korekta: Ele conseguiu vê-las.

 

Kiam la verbo kiu antaŭas la objektan pronomon finiĝas per naza sono, la pronomoj ‘as, os‘ fariĝas ‘nos, nas.

Ekz.: viram + os = viram-nos

Eraraj: Eles os viram.  Eles viram os.

Korekta: Eles viram-nos.

Eraraj: Eles as viram. Eles viram as.

Korekta: Eles viram-nas.

 

Ele viu eles

Ele viu elas
(tiuj ĉi du lastaj konstruoj povas okazi en parola komunikado de Brazilo, sed ne skriba)

 

Dat.:

Ele deu a flor aos homens.

  –> Ele lhes deu.

Ele deu a flor às mulheres.

  –> Ele lhes deu.

Ele deu a eles a flor.

Ele deu a elas a flor.

Ele deu p(a)ra eles a flor.

Ele deu p(a)ra elas a flor.

Ele deu a flor aos cachorros.

  –> Ele lhes deu a flor.

       Ele deu a flor p(a)ra eles.

Ele deu a flor às cachorras.

  –> Ele lhes deu a flor.

       Ele deu a flor p(a)ra elas.

ilin, al ili

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ekz.:

Li vidis la virojn.

   –> Li ilin vidis.

Li vidis la virinojn.

  –> Li ilin vidis.

Li vidis la librojn

   –> Li ilin vidis

Li vidis la plumojn

  –> Li ilin vidis

 

 

Li vidis ilin (virojn).

Li vidis ilin (virinojn).

 

 

 

 

 

Ili vidis ilin (virojn).

Ili vidis ilin (virinojn).

 

 

Ili vidis ilin  (virojn).

Ili vidis ilin (virinojn).

 

 

Li donis la floron al la viroj.

  –> Li al ili donis.

Li donis la floron al la virinoj.

  –> Li al ili donis.

Li donis al ili la floron.

Li donis al ili la floron.

Li donis al ili la floron.

Li donis al ili la floron.

Li donis la floron al la hundoj.

  –> Li al ili donis la floron.

        Li donis la floron al ili.

Li donis la floron al la hundinoj

–> Li al ili donis la floron.

      Li donis la floron al ili.

 

Respondi

Retpoŝtadreso ne estos publikigita. Devigaj kampoj estas markitaj *