VESTO

En la sama buso, tiu de la antaŭa poemo,
(ĉu vi legis la antaŭan poemon?)
mi vidis belulon.
Li estis brazilano.
Mi ne volas per tio diri, ke la alinaciano ne estis bela.
(ĉu vi vere legis la antaŭan poemon?)
Mi nur konstatas, ke tiu belulo,
el inter multaj aliaj kiuj svarmas en nia mondo,
estis brazilano;
aŭ almenaŭ li parolis laŭ brazila akĉento.
La belulo portis oranĝkoloran ŝorton
(jes, mi memoras la koloron)
kaj nigran ĉemizon.
La ŝorto tiel forte premiĝis kontraŭ liaj karnoj,
ke mi rekonis ĉiujn detalojn.
Haŭtoj, haroj, konturoj, intencoj.
Homoj sin vestas por logi.
Li prefere estu nuda.

Jutuba instruado de Esperanto al brazilanoj

1-a monato

Dum ĉirkaŭ unu monato, mi kreis 50 etajn videojn por instrui Eon al portugalparolantoj. Ĝis nun la atingo estas apenaŭa. Ĉiuj videoj kune ricevis ĝis nun nur du mil spektojn. La plej spektita havas eĉ ne ducent spektojn. Malgraŭ tio, mi daŭre konstatas ke en YouTube malmultas la videoj por instrui Eon al portugalparolantoj. Kaj tiuj kiuj ekzistas estas ĝenerale izolaj (sen longe sistema, insista vide-alŝutado). Mi plu kreos videojn ĝis la video 500 (aŭ ĝis kiam paciencos) kaj tiam mi decidos ĉu indas daŭrigi.

SERIO KVANTO DA VIDEOJ VIDEOJ
Verbos em Esperanto

(verboj en Esperanto)

 11 aranĝi, bezonidiri, decidi, demandifermiforgesi, funkcii, imagipagiprezenti
Adjetivos em Esperanto

(adjektivoj en Esperanto)

5

abstraktaaktiva, facilaĝenerala, kapabla
 PMEG  5 Escrita do Esperanto – gramática PMEG #1.1 (literoj)

Classificação fonética das vogais em Esperanto – gramática PMEG #2.1 (Bazaj elparolaj reguloj)

Classificação fonética das consoantes em Esperanto – gramática PMEG #2.1 (Bazaj elparolaj reguloj) 

Hifenização em Esperanto – gramática PMEG #1.2 (vortotranĉado) 

Nomenclatura da gramática PMEG #3.1 (vortospecoj) 

Advérbios em Esperanto

(adverboj en Esperanto)

 4 hieraŭhodiaŭ, morgaŭ, baldaŭ
Substantivos em Esperanto

(substantivoj en Esperanto)

4 akvo, ĉambro, ekzemplo,  historio,
Frases em Esperanto

(frazoj en Esperanto)

 4 50 frases com o correlativo “tio”

50 frases com o correlativo “io”

50 frases com a preposição “per”

50 frases com a preposção “al”

Vocabulário em Esperanto 

(Esperanta vortprovizo)

 5 Palavras divididas por categoria

Corpo humano: cabeça e pescoço

Corpo humano: tórax, abdômen e braços

Corpo humano: pelve, pernas e pés

Nomes de lugares

Diferenças (diferencoj) A diferença entre “scivolema” e “kurioza” (palavras em Esperanto)
Aliaj  200 adjetivos em Esperanto

Pronomes pessoais em Esperanto 

MÃOS

Tenho duas mãos de carne.
Se fossem de metal, poderia eu quebrar as correntes
que prendem e tolhem o progresso humano?
Ou pelos menos o nosso progresso?
Para que pela soma de nossos pequenos progressos,
o progresso maior se realizasse.
Minhas duas mãos têm sangue.
Que seja o meu sangue!
pois há mãos que têm sangue por dentro e por fora,
sem haver ferida, pois é sangue de quem foi ferido.
A mão que não bate é destruída.
A mão que não oprime cai e é subjugada.
Os tempos ainda são de insensatez
e minha mão de carne e sangue
tem a podridão como destino.
Estamos no nascer de uma época de mãos metálicas,
roboticamente programadas para serem mãos.
Já é em vão que esta minha mão ainda é mão.
Podia ser um mecanismo de conquista.
Uma mão que abate e vence com algoritmos certeiros.
É uma mão sem razão.
Tenhos duas mãos de carne que envelhece, morre e vira nada.

DU UZITAJ OKULOJ

Mi havas du uzitajn okulojn.
Vi povus diri, ke ne,
ke miaj okuloj estas novaj.
Por konsenti kun vi, mi diros,
ke mi havas du duonnovajn okulojn.
Duonuzitaj ja.
Hieraŭ, kiam mi malfermis libron,
mi rigardis per ĉi du okuloj
kaj falis de la seĝo kie mi sidis.
Mi falis dum dudek ses jaroj ĝis alveni al putofundo.
Malluma, malseka kaj silenta putofundo.
Kia puno estas memkonscio!
Mi konsciis, ke unu vivo ne sufiĉas
por esplori profunde ĉion registritan en la multaj miloj da libroj
de la universitata biblioteko,
eĉ ne por leki la pinton de la glacimonto.
Sensencas legado antaŭ tiu panoramo.
La homara sciaro humiligas min.
Se mi turnus mian atenton al transcendaj klarigoj?
Mi povus aĉeti dion kontraŭ bagatela pago:
iro al templo, legado de esoterismaj doktrinoj.
Tamen mi preferas la halucinan konscion kiu perdigas.
Miaj du uzitaj okuloj ne sukcesos vidi, legi, kompreni, postvivi ĉion.

EKSTERLEĜAJ FLOROJ

Kion ĉi tiu poemo povas fari sen revolvero?
Kugloj forpafiĝas apud oreloj.
Ankoraŭ ne alvenis la tempo morti.
La poemo portis al sieĝantoj
homon kiel garantion.
Kio estas la Tero sen vivo?
Nenio, krom nulo,
bulo girante sen celo.
Ĝi tenas nin kiel ostaĝojn.
Ankoraŭ ne alvenis la velkaĝo.
Floroj insistas burĝoni sur la ŝoseanguloj de tiu ĉi urbo
centojn kaj milojn da kilometroj for de Salvadoro, Rio-de-Ĵanejro kaj Braziljo.
Kiu estas la ĉefurbo de Brazilo?
Ĉi tiu lando havas nek umbilikon nek buŝon.
Brazilaj haŭtoj plenumas fotosintezon.
Se ĉi tiu poemo havus buŝon, ĝi estus kanibalo
kaj vorus la unuan kiu albordiĝus ĉi-poemen.
La stomako ne digestus la semojn.
El la merdo de ĉi tiu nacio, nova arbarego kreiĝus.
Kaj el la urino, nova rivero fluus.
Bruu elokvente ĉiuj aŭtoj kun hupoj.
Dampu la kulpojn.
Mi ĵuras, ke estas vero: floroj ne malaperis.
Ili postvivis
kaj, silentigitaj de la delira tagmeza hasto,
organizas insurekcion por rompi la asfalton.
Ankoraŭ ne alvenis la brila epoko de plena justeco.
Homoj detruas homojn.
Pliaj krimoj atendotos morgaŭ.
Se ĉi tiu poemo havus komplicon,
ĝi petus ekzilon en Marso.
La tempopaso,
temp-amaso sen signifo por la historio de la planedo,
stumblis ĉe kokino kiu trairis la Laktan Vojon.
Oni vendas sunsitemon por riĉigi la universokason.
Kraŝon
de du aŭtoj aŭ de du planedoj ne enkalkulas
la analoj de la primara ekekzisto.
Ni konsultu historiolibrojn por certiĝi,
ĉu la epilogo komenciĝas hodiaŭ.

NEGÓCIOS ÀS CLARAS

Vocês sabem.
Eu sei.
Quem não sabe ainda?
É melhor contar pra ela também.
Se eu tivesse um gato falante, eu te emprestava.
Mas meu gato é mudo.
Sisudo no canto, ele nos olha.
Parece que agora vai dizer alguma coisa.
Vocês sabem que esse gato não fala.
Eu também sei.
Já disseram até pra ela.
Gatos falantes são hoje
peças de museu para pessoas de boa família.
As más famílias ainda compram exemplares em bocas de fumo,
em transações com bichanos amordaçados,
bichinhos que têm as bocas tapadas com fita adesiva
pra que não miem, ninguém escute e não descubram a maracutaia.
Ninguém quer ir preso hoje.
Esse gato é perigoso, se falar.
Vocês sabem que esse gato não fala.
Já disse que também sei .
A outra já se foi sabendo de tudo.

POEMO DUM KRIZA HORO

Se tiu ĉi poemo havus sencon, mi ne havus nomon.
Se mi havus nomon, tiu ĉi poemo ne havus sencon.
Mi ne havas sencon.
Kaj la poemo havas min.
Fajro por bruligi la leganton.
Vi legis, ĉar vi volis.
Tiu ĉi poemo havas dek portugalajn familinomojn
kaj klarigos detale ĉiujn branĉojn de la arbo.
Ĉu la leganto ne parolas la portugalan?!
Kaj kiel tio koncernas min?
Tiu ĉi poemo prifajfas.
Se esse poema falasse esperanto,
ele diria ‘não sejam estúpidos.
Vocês nasceram de seis meses ou o quê?’
Vão catar coquinhos no asfalto.
Procurem cabelo em ovo.
O rato do rei de roma roeu a universalidade deste poema.
Se esse poema conhecesse Zamenhof, ele não seria um poema,
seria uma gramática, um dicionário ou uma nova língua.
Se tiu ĉi poemo estus lingvo,
ĝi estus volapuko.

UM NÚMERO

Tem um número no meio do universo.
Parece que cresce. Parece que decresce.
Eu não sei. Não me disseram.
Sinto que devia saber. Deviam ter me contado.
E agora?
Talvez indique a quantidade dos que existiram.
Ou dos que existirão.
É um número órfão de sentido.
Foi órfão no segundo que passou.
Temo que já tenham dado um significado
e agora não há nada a fazer a não ser aceitar o que foi posto.
Eu devia ter nomeado os bois.
Essas vacas criam seus bezerros para serem garanhões.
Putas desse universo desavergonhado.
Eu devia ter comido todos no almoço.
Nunca fui vegetariano.
Defendi os animais porque sou um desgraçado demagogo.
De qualquer forma,
seria um número comido e mastigado,
bem bonitinho para ser compreendido.
Esse número tem a essência de veneráveis fluídos venéreos.
Não havia camisinha quando deus ejaculou a Terra.
Por que esse número ainda está lá?
Pra ser comido de novo?
Vacas desse universo amamentado de ar, água e fogo.
Só como se for macho.
Fui o primeiro gay da criação divina.
Transei com deus e dei dicas de como escrever a bíblia.
Eu devia ter revisado levíticos.
Diabos carreguem esse velho babaca pederasta
que come os novinhos e depois prega santidade
a um povo morrendo de fome no deserto.
Tem um numero no meio do universo.
E agora, o que fazemos?

FRANCISKO

Kiu estas Francisko?
Se Francisko scius kiu li estas,
li ne dirus en Facebook,
ĉar Francisko suspektas, ke iuj profiluloj nur gvatas
serĉe de breĉoj kien meti fingrojn
kun malpuraj grandaj ungoj.
Kio estas Francisko?
Se Francisko scius, li preferus forgesi.
Kaj lia nescio nuna
probable rezultas el antaŭa sci-malkovro
kaj decido meminiciate forgesi.
Francisko jam forgesis, ke li forgesis
kaj riskas denove remalkovri,
kiu li estas, kio li estas.
Francisko, la vivantoj enterigas mortintojn
kun oraj ringoj kaj dentoj.
Francisko, silento estas oro.

Stato

NELOGIKAJ SEKVOJ

Interese scii, ke ĝuste la centrisma regado de la inkaa kaj azteka imperioj faciligis la hispanan konkeron kompare kun la portugala konkero en la homamasoj malcentrisme troviĝantaj ekde la atlantika marbordo. La konkerantoj “amikiĝis” kun la imperiestroj por faligi la imperion per faligo de siaj estroj; taktiko kiun oni nomas “translatio imperii“.

Laŭŝajne, ilia imperia organizado devus agi kontraŭe: malfaciligante la konkeron. Okazis, tamen ke la indianaj imperioj estis, kiaj estas ĝenerale imperioj, opresa konstruo, malamata de multaj subjungitoj. Multaj popoloj submetiĝintaj al inkaa aŭ azteka imperioj tute ne emis malhelpi la falon.

Stato

PRI NUNTEMPA ENRETA INSTRUADO DE ESPERANTO

Unue, ideoj malmulte movas la mondon. Nur interesoj kaj historiaj aranĝoj movas ĝian akson.

Due, esperantistoj volas, ke ĉiuj (aŭ almenaŭ multe da homoj) lernu Esperanton, sed ili provas konvinki la mondon per ideoj. Tial ili interrigardas kaj demandas, kial la mondo ne akceptas la ideon kiun Esperanto ofertas.

Frapa ekzemplo: YouTube estas en multaj landoj (ankaŭ en Brazilo) la ĉefa motoro de la aŭdvidea mondo. Ekzistas, por brazilanoj, enorma (vere impona) kolekto de materialo por lerni la anglan kaj aliajn naciajn lingvojn. Rapida serĉo pri Esperantaj lecionoj igas nin percepti kiom povra estas la esperantista provo instrui Esperanton al portugallingvanoj. Se la brazila retularo, vaste kutimiĝintaj al aŭdvidea mondo, dezirus vere esperantistiĝi pro aliĝo al ideo, ili rapide seniluziiĝus kaŭze de kompleta manko de instrumaterialo. Ĉu oni vere kredas, ke homoj lernos lingvon per unu sola, foje teksta, rimedo? Nur Lernu kaj aliaj unuopaj paĝoj ne sufiĉas. Instrumaterialo devas ekzisti kiel fiŝoj en maro.

Mi estas ja rezulto de enreta instruado. Se ekzistus neniu enreta materialo, mi neniam estus lerninta Esperanton. Sed, antaŭ ol mi sentis min komforta en Esperanto, mi devis trabati vojon tra nebula kolekto de disaj, foje rompitaj, enretaj materialoj. Kiom da homoj paciencus fari la samon? La nuna brazila esperantista mondo (kaj la esperantismo ĝenerale) tute ne disponas rimedojn instrui brazilanojn (kaj nacilingvanojn ĝenerale).

Apenaŭ ekzistas bona materialo por lerni Esperanton enrete. Neniel surprize, ke malmulte akceptas la defion lerni ĝin en tiuj cirkonstancoj. Ankaŭ miaj hejmaj provoj estas nura amatora klopodo ŝtopi la mankon.

MONDRESUMA POEMO

Hodiaŭ mi vekiĝis kun prema neceso,
kiun mi ne sukcesas kontentigi.
Dum la tuta tago, mi iris de loko al loko
kaj serĉis solvon al mia neceso.
Mi devis verki ion mondresuman.
Mi ankaŭ intuiciis, ke mian neceson same sentis la mondo mem,
amplekse perdita en sia tempomanko,
sen povi halti sekundeton por esplori sian propran originon
kaj praan vivoplanon.
Ĉiuj fortoj, timoj, konspiroj kaj konfesoj,
amoj, pasioj, inklinoj kaj kolero,
esperoj kaj seniluziiĝoj
kolektiĝus, renkontiĝus en mia resuma verko.
Homoj kiuj legus mian verkon
sentus sin subite komfortaj.
Post la lasta ĉapitro, la leganto ridetus kun nekaŝebla ĝuo,
kiel homo kiu regas mondon;
mondon kies kurboj
montriĝas precize klarigitaj,
facile konsulteblaj en libroj
ripozantaj trankvile sur bretaro apud sofo
kie mi sidus kun mia neceso jam kontentigita.
Kiam nun, tagfine, mi enlitiĝas por dormi,
mi konscias, ke la mondo daŭre moviĝis ĉirkaŭ sia akso,
kaj mi disponas nur mian pufan nescion
rilate la fundamentajn motivojn kiuj movas tiun ĉi mondon.