VIRÃO TEMPOS MAIS HUMANOS?

Abarcarei o mundo com onomatopeias?
Vou escrever um poema em grunhidos,
como de hominídeos das cavernas,
sentados sem linguagem junto a um fogo.
É preciso buscar uma verdade profunda
nos rabiscos rupestres.
Uma verdade dura
como as canelas dessas velhas ridículas
que consomem doses de religiosidade
e vão soltando condenações bíblicas
nos rincões da cidade.
Encontrei uma delas num ônibus.
Tive uma vontade louca de gritar que prendessem,
pois a humanidade estava sendo violentada.
É preciso que a ciência danifique por completo
todos os fundamentos dessas gerações pretéritas,
com pés fincados em prescrições bolorentas.
Mas tudo já foi dito.
E minhas palavras.
E meus pensamentos.
E minha imaginação, idealização,
é uma sala cheia de crânios.
Os ouvidos surdos envergonham a memória dos humanos
que tiveram a coragem de romper com seus coetâneos,
num arroubo que antevia um época que ainda agora
é só promessa.
Não quero ser parte dessa geração intransigente
em que é necessário algo transcendente
para ser um ser humano em plenitude.

BELA LANDO

Mi ne vivos sufiĉe por vidi Brazilon diferenca.
La lando lamas.
Ĉu ni nuligu naŭdek naŭ procenton de la brazilanaro
kaj rekonstruu la landon per la postrestantoj?
Ĉiuj miaj fortoj ne savus hundon
el ĉi tiu katastrofo kiun oni nomas nacio.
Eble mi ne atingos tridekjariĝon.
Kiom da tiuj junuloj kiuj ludas futbalon en ĉi tiu strato
sukcesos postvivi sian tridekjariĝon?
Kiom da ili ne enmiksiĝos en drogokomercadon?
Ĉu mi volas atingi tridekjariĝon?
Homaj manoj akaparis la belan Brazilon.
Kiun esperon teni pri ĉi tiu politika abstraktaĵo?

NORMALAJ

Hontinda mondo
de homoj kiuj ne kuraĝas rompi milimetron
de kion oni socie taksas akceptebla.
Ĉiam kaŝitaj malantaŭ ŝajno,
sen forto alfronti sociajn ŝablonojn.
Aktoroj kiuj bonkondute ofertas,
sen minimuma rezisto,
rolon postulitan de jarcentolonga hipokritecotradicio.
Prefere ĉiuj pordoj fermiĝu,
prefere ĉiuj societoj rifuzu aniĝon
ol prezenti maskon.

PRI JUNULAJ MONDINTERPRETOJ

Se mia komprenritmo daŭras tiel,
mi naŭdeknaŭjaraĝa havos la unuan trafan konkludon.
Ĉu trinkeblas revelacioj en kaftasoj?
Eta en mia mensangulo
kuntiriĝas la konvinko kompreni homecon.
Ĉiu plia alvenanto portas dozon da malcerto.
Komplika homaro,
nealirebla al facilaj adicioj.
Ĉu oni povas esti juna je naŭdeknaŭjariĝo?
Ĉu senila je dudeksepjariĝo?
Mi timas, ke mi naskiĝis ranca kiel oldulo
kaj iom post iom mildiĝas,
survoje al infanaĝo ĉe morto.
Kio misfunkciis?

KONFIDO

Al kiu ni konfidu la destinon de la homaro?
Kiu konfidis al ni la respondecon doni destinon
al la restanta homaro?
La batoj de niaj plandumoj kontraŭ la planko
estas koruso
de kolektivo sinkrone paŝanta al abismo.
La unua el la lastaj infanoj jam ne havas nomon
ĉar havi nomon ne sencas.
Patrino mendis nomon. Oni liveris numeron.
Al kiu ni konfidu nian esperon?
Kiun fidi kaj kiun perfidi per fidorifuzo?
Se ni pulvorigas la konspiran fido-konfidon,
kiu sincerulo postvivos?

LA HOMA MORTO

Mankas al ĉi tiu poemo esprimkapablo.
Homo sidis ĉe riverbordo.
Se riveroj havus okulojn,
ili plorus de sube malsupren,
vertikalen ĝis la nuboj.
Mankas al ĉi tiu poemo trafaj vortoj.
La itinero de la homa raso
perdas sencon ĉe la mizero de iu brazilangulo.
Maljunuloj konfesu esti akirinta mondoklarigon;
aliflanke, junuloj vivas nur por ripeti la samon,
sen vera progreso,
sen antaŭeniranta marŝo,
sen ŝanĝo inter generacioj.
Homoj rande de morto,
konfesu kompreni la mondon,
la homaran estontecon
kaj la homan esencon.
Aliflanke ĉio perdiĝas en griza pentraĵo,
sen arto.
Sed se ĉi tiu poemo estus alveninta al kompreno,
ĉu ĝi estus bela kiel helianto sen karna cerbo?
Sen homa nervosistemo?
Sen emocioj?
Sen rezono?
Infanoj ne sukcesos manĝi ĉi tiun poemon.
Mankas al ĝi sukero.
La interpretopotencialo de la vivo,
ĝia fortuno sur Tero,
rompas la homan mondeksplikon
kaj reduktas la universon al nigro kun brilaj punktoj.
Se la vivo estus alveninta al zenito,
homovelkado estus natura afero.
Sed homoj daŭre mortas sen volo morti.

EKZEMPLODONAJ BRAZILANOJ, EKZEMPLODONAJ CIVITANOJ

Ses riĉegaj brazilanoj posedas sumon ekvivalentan al ĉio,
kion posedas cent milionoj da aliaj brazilanoj.
La brazilana inercio
fronte al riĉakumulo far individuoj kaj kelkaj familioj
stampiĝas sur la socia realo.
Normaleco de normigitaj homoj
kiuj freneze, pasie ŝatas okupi sian tempon
ĝis vivestingo, plena energio-ekspluato.
Homo kiu ne gustumis, ne komprenas la guston.
La gepatroj de la gepatroj jam vivis tiel.
Tiel iras la mondo.
Tia estas la mondo.
Nenio fareblas krom akcepti la mondon.
Brazilano estas ekzemplodona individuo.
Li dediĉas ĉiujn siajn fortojn al patri-grandigo
per riĉulpoŝ-pufigo;
kaj kiam olda, jam nenio plu sencas krom
plu iri ĝis stumblo en tombo.

NUMA TARDE

Voei sobre a amplidão da humanidade
e vi você sentado numa varanda.
Fumo, fumaça e fogo.
Havia um olho arregalado no alto do céu.
Senti cheiro de coisa queimada.
Eram doze horas nos relógios de um milhão de pessoas.
Vi um milhão de humanos pensarem coisas semelhantes.
O que você pensava?
Voei sobre uma multidão de carne em movimento.
Gritei que estavam devorando um humano na praça.
Me responderam que sim,
os tempos áureos do canibalismo estavam de volta.
Por que você estava sentado na varanda?
Voei sobre a amplidão dos que vivem e dos que morreram.
Não encontrei o seu nome listado.
Quando você nasceu?
Sinto que há uma lacuna em minha memória.
Há espaços vazios no universo.
Sei agora que mãos manipulam uma máquina no vácuo,
sem que eu ouça o som das engrenagens.
Para aplacar minha incompreensão,
quis destruir todas as varandas que existem.
O que você fazia lá?
Corpos humanos se mexiam em círculos concêntricos.
Dedos e dardos.
Vi você na tarde da última varanda,
sentado na sombra de telhas vermelhas.
O que você pensava?

DUBOJ DE BRAZILA GEJO

Ĉu al geja Nordorientano*
eblas sublimigi la korpokonturojn de bela viro?
Ĉe la ekvatoro, la varmaj tagoj
igas normala ĉiutagan malmultvestan urbopromenadon.
La ŝvitkovritaj brustoj pretus akcepti manglitadon.
La palpindaj gamboj
kiuj aperas en la ekstremoj de la mallongaj futbaloŝortoj
kaj la gluteelstaro sub la ŝtofo
ŝajnas peti ekskurson de scivolemaj manoj.
La kristana prudeco estus devinta neniam alveni al tropikoj.
Se koloniismo neeviteblas laŭlonge de la homarprogreso,
preferindus albordiĝo de antikvaj grekoj.
Sed la brazila konservativismo postulas virecon
per flankrigardo dum belulpreterpaso.
Ĉu al brazila gejo estas permesite ekzisti
sen malsandiagnozo?
Sen predikoj pri pekoj,
kun diaj planoj kaj bebogeneraj celoj,
aŭ stultaj pseŭdosciencaj paroladoj
pri natura reago fronte al troloĝantaro?
La brazila loĝdenso eĉ postulus bebokreon!
Oni ne tuŝas, palpas, frotas, metas, kuplas, kunigas,
nur pro prema deziro naski.
Kial oni tuŝas, palpas, frotas, metas, kuplas, kunigas?


*Nordoriento estas politika regiono kiu ampleksas naŭ brazilajn ŝtatojn.

BRAZILO!?

Kredi ke en la brazila superstrukturo
ekzistas sincera deziro garantii ĉies bonfarton
estas kredi ke feinoj gardas la dormon de infanoj.
La strukturo kiu murdas de jarcentoj,
la maŝino kiu opresas,
la fikcia konstruo kiu nomiĝas Brazilo,
postulas, por teni pravon,
fidelecon similan al tiu
de fanatikaj religiuloj.
Inter vivo kaj morto ekzistas pli da kohereco
ol inter socia justeco kaj Brazilo,
alstrebo reale kolektiva kaj Brazilo,
inter plenumo kaj Brazilo,
faro kaj Brazilo,
inter fakto kaj Brazilo.

SUB ARBO

Kantu, sinjorino.
Kantu sub la ombrodonaj frondoj de la akaĵuarboj.
Vi estas via kanto.
En la mal-marborda brazilinterno,
forgesu ke ekzistas ĉefurboj;
ke en ili homoj urĝas, rapidas al hastaj necesoj,
laŭ la sento de tiuj kiuj vivas la daŭron de ventoblovo.
Tamen vi, sinjorino, dialogas kun la eterno
per la facileco de via kanto.
Kantu lante la lontanan memoron
de melodioj mortintaj kune kun homoj.
Melodioj kiuj transiras al fantasta nivelo
malproksima al ĉies komprenpovo.
Kantu vian dion,
la transteran esperon,
vian firman sentoscion,
ĉar la mondo…
(giru laŭ mekanikecaj ripetiĝoj)
La mondo ne kantos homaran interfratiĝon.
La lando… Kio estas la lando?
Kantu dum ekzistas akaĵuarboj.

LA RAJTO KROKODILI

Distance, diste, dise,
malproksime, lontane,
sporade, aparte.
Ĉu diaspore?
Tra la tuta mondo,
esperantistoj estiĝas.
Ili profitas de la tekniko
kaj proksimiĝas unu al la alia
por paroli pri Esperanto
en nacia lingvo…
Ĉu mankas portugalparolantoj en Brazilo?
Esperantismo sen Esperanto
estas maro sen akvo.
Fiŝoj ne naĝas.
Ili baraktas en la humida ŝlimo.
Ekster Esperanto,
ekzistas neniu Esperanto-movado.

Minacoj al la Amazona Arbaro

Hidroelektrejoj, ŝoseoj, arbhakado, urbkreado kaj politiko de hommigrado…
La Amazona Arbaro povas fariĝi dezerto.
Kaj hodiaŭ la brazila nelegitima registaro malfaris konservejon kaj liberigis ĝin al mineralelpreno. La areo estas pli granda ol Svisio, diras la novaĵoj. Kun tiu liberigo okazos tiuregione demografia eksplodo, krom tre probablaj konfliktoj kun indianaj popoloj, detruo de ekosistemoj…
Esta vero (kiel same informas la ĉefaj novaĵoj), ke la rezervejo, kreita dum la diktaturo, ne havis purajn intencojn. Ĝi estis nur naciisma manovro. Ajnakaze ĝi konservis la arbaron kontraŭ aviduloj.

TIU ĈI PLACA POEMO

La sunradioj jam filtriĝas oblikve inter la branĉoj.
Baldaŭ la astro malaperos
malantaŭ la montaron kiu garnas la urbon.
Mi sentas, ke mi ne apartenas al tiu vespero.
Mi estas homo destinita spekti.
Ŝajnas, ke la fortuno
apartigis al mi nur parton de tiu realo.
Tamen la malnovaj domoj kaj la preĝejo,
kune kun la statuo de la historiisto meze de la placo,
atestas, ke mi ne estas la unua spektanto.
Sidiĝinte tie,
sur placobenko de la urbo Marangvapo,
mi ampleksas min.
Mi estas tiel granda kiel mia korpo.
Mi ne scias la nomojn de la arboj,
nek konas la nomojn de la homoj
kiuj sidas en la apudaj benkoj.
Mi ampleksas mian korpon.
Lernejanoj pasas,
promenantoj pasas,
belaj viroj pasas,
aŭtoj kaj bicikloj pasas.
Homoj manĝas asaion en la alia placoflanko.
La vento alportas olean odoron de frititaj terpomoj.
Mi sentas, ke mi devas verki poemon.
Tiu momento ne ekzistos, se poemo ne registras ĝin.
Paperfolioj mankas.
Ĉu estas sekure elpreni la tekokomputilon?
Ne. Tia sekura Brazilo ankoraŭ ne ekzistas
kaj poemoj ne donos al ĝi konsiston.
Sur la marĝenoj de malnova numero de la universitata ĵurnalo,
mi skribas kelkajn frazojn kaj muldas kopion de la realo.

NENIES

Mi ne scias, kiom multe
la portugala lingvo apartenas al portugaloj.
Ĉu ekzistas portugala etno?
Oni ne parolu pri genetikaĵoj,
ĉar tiam eĉ mi aperos duonportugala.
Ĉu la lingvo parolu pli laŭte?
Sed la portugala lingvo ne apartenas al si!
Ĉu okcent jaroj da latina miksaĵo kreas unuon?
Romana mano,
de strata bubo kiu neniam frekventis kortegon,
repostulas la posedrajton.
Kaj kio pri la brazila lingvo?
Dua fazo de estaĵo kun Romana umbiliko.
Brazileco estas stako de kulturoj
portugala, indianaj, afrikaj;
japana, pola, germana…
Ĉu itala?
Italoj kaj portugaloj trinkis el sama puto.
La latinidaj naciecoj estas truplena kribrilo.
Ni eniris jam la trian fazon,
kiam la Romaneca, indianeca, afrikeca, brazila zombio
etendiĝas ĉi-foje internen de si mem,
dezirante formanĝi la lastajn etnospurojn.
Ĉu ekzistas lingvopureco?
Kulturpureco?
Etnopureco?
Kelkaj etnoj de Aŭstralio kaj Papuo Nov-Gvineo
ekzistas seninterrompe de almenaŭ kvardek mil jaroj.
Kaj antaŭ tio?
Ĉu kulturpureco de indianoj izolitaj en la Amazona Arbaro?
De ĉinoj kun sia jarmila historio?
Ĉu iu etna lingvo de Mezafriko?
De tie, kie homoj unuafoje fariĝis homoj.
Lingvo kaj kulturo estas argilo
kaj la skulptaj formoj ne ŝanĝas la esencon.
Ĉio sekvas ion,
ĉion antaŭas io,
kaj nenia homaĵo restas memstara.
Eĉ la homeco mem ŝanĝiĝas.