EKZEMPLODONAJ BRAZILANOJ, EKZEMPLODONAJ CIVITANOJ

La brazilana inercio
fronte al riĉakumulo far individuoj kaj kelkaj familioj
stampiĝas sur la vizaĝoj,
makuloj el norm-normaligo.
Tabua normaleco de normigitaj homoj
kiuj freneze, pasie ŝatas okupi sian tempon
ĝis vivestingo, plena energio-ekspluato.
Homo kiu ne gustumis, ne komprenas la guston.
La gepatroj de la gepatroj jam vivis tiel.
Tiel iras la mondo.
Tia estas la mondo.
Nenio fareblas krom akcepti la mondon.
Brazilano estas ekzemplodona individuo.
Li dediĉas ĉiujn siajn fortojn al patri-grandigo
per riĉulpoŝ-pufigo;
kaj kiam olda, jam nenio plu sencas krom
plu iri ĝis stumblo en tombo.

NUMA TARDE

Voei sobre a amplidão da humanidade
e vi você sentado numa varanda.
Fumo, fumaça e fogo.
Havia um olho arregalado no alto do céu.
Senti cheiro de coisa queimada.
Eram doze horas nos relógios de um milhão de pessoas.
Vi um milhão de humanos pensarem coisas semelhantes.
O que você pensava?
Voei sobre uma multidão de carne em movimento.
Gritei que estavam devorando um humano na praça.
Me responderam que sim,
os tempos áureos do canibalismo estavam de volta.
Por que você estava sentado na varanda?
Voei sobre a amplidão dos que vivem e dos que morreram.
Não encontrei o seu nome listado.
Quando você nasceu?
Sinto que há uma lacuna em minha memória.
Há espaços vazios no universo.
Sei agora que mãos manipulam uma máquina no vácuo,
sem que eu ouça o som das engrenagens.
Para aplacar minha incompreensão,
quis destruir todas as varandas que existem.
O que você fazia lá?
Corpos humanos se mexiam em círculos concêntricos.
Dedos e dardos.
Vi você na tarde da última varanda,
sentado na sombra de telhas vermelhas.
O que você pensava?

DUBOJ DE BRAZILA GEJO

Ĉu al geja Nordorientano*
eblas sublimigi la korpokonturojn de bela viro?
Ĉe la ekvatoro, la varmaj tagoj
igas normala ĉiutagan malmultvestan urbopromenadon.
La ŝvitkovritaj brustoj pretus akcepti manglitadon.
La palpindaj gamboj
kiuj aperas en la ekstremoj de la mallongaj futbaloŝortoj
kaj la gluteelstaro sub la ŝtofo
ŝajnas peti ekskurson de scivolemaj manoj.
La kristana prudeco estus devinta neniam alveni al tropikoj.
Se koloniismo neeviteblas laŭlonge de la homarprogreso,
preferindus albordiĝo de antikvaj grekoj.
Sed la brazila konservativismo postulas virecon
per flankrigardo dum belulpreterpaso.
Ĉu al brazila gejo estas permesite ekzisti
sen malsandiagnozo?
Sen predikoj pri pekoj,
kun diaj planoj kaj bebogeneraj celoj,
aŭ stultaj pseŭdosciencaj paroladoj
pri natura reago fronte al troloĝantaro?
La brazila loĝdenso eĉ postulus bebokreon!
Oni ne tuŝas, palpas, frotas, metas, kuplas, kunigas,
nur pro prema deziro naski.
Kial oni tuŝas, palpas, frotas, metas, kuplas, kunigas?


*Nordoriento estas politika regiono kiu ampleksas naŭ brazilajn ŝtatojn.

BRAZILO!?

Kredi ke en la brazila superstrukturo
ekzistas sincera deziro garantii ĉies bonfarton
estas kredi ke feinoj gardas la dormon de infanoj.
La strukturo kiu murdas de jarcentoj,
la maŝino kiu opresas,
la fikcia konstruo kiu nomiĝas Brazilo,
postulas, por teni pravon,
fidelecon similan al tiu
de fanatikaj religiuloj.
Inter vivo kaj morto ekzistas pli da kohereco
ol inter socia justeco kaj Brazilo,
alstrebo reale kolektiva kaj Brazilo,
inter plenumo kaj Brazilo,
faro kaj Brazilo,
inter fakto kaj Brazilo.

SUB ARBO

Kantu, sinjorino.
Kantu sub la ombrodonaj frondoj de la akaĵuarboj.
Vi estas via kanto.
En la mal-marborda brazilinterno,
forgesu ke ekzistas ĉefurboj;
ke en ili homoj urĝas, rapidas al hastaj necesoj,
laŭ la sento de tiuj kiuj vivas la daŭron de ventoblovo.
Tamen vi, sinjorino, dialogas kun la eterno
per la facileco de via kanto.
Kantu lante la lontanan memoron
de melodioj mortintaj kune kun homoj.
Melodioj kiuj transiras al fantasta nivelo
malproksima al ĉies komprenpovo.
Kantu vian dion,
la transteran esperon,
vian firman sentoscion,
ĉar la mondo…
(giru laŭ mekanikecaj ripetiĝoj)
La mondo ne kantos homaran interfratiĝon.
La lando… Kio estas la lando?
Kantu dum ekzistas akaĵuarboj.

LA RAJTO KROKODILI

Distance, diste, dise,
malproksime, lontane,
sporade, aparte.
Ĉu diaspore?
Tra la tuta mondo,
esperantistoj estiĝas.
Ili profitas de la tekniko
kaj proksimiĝas unu al la alia
por paroli pri Esperanto
en nacia lingvo…
Ĉu mankas portugalparolantoj en Brazilo?
Esperantismo sen Esperanto
estas maro sen akvo.
Fiŝoj ne naĝas.
Ili baraktas en la humida ŝlimo.
Ekster Esperanto,
ekzistas neniu Esperanto-movado.

Minacoj al la Amazona Arbaro

Hidroelektrejoj, ŝoseoj, arbhakado, urbkreado kaj politiko de hommigrado…
La Amazona Arbaro povas fariĝi dezerto.
Kaj hodiaŭ la brazila nelegitima registaro malfaris konservejon kaj liberigis ĝin al mineralelpreno. La areo estas pli granda ol Svisio, diras la novaĵoj. Kun tiu liberigo okazos tiuregione demografia eksplodo, krom tre probablaj konfliktoj kun indianaj popoloj, detruo de ekosistemoj…
Esta vero (kiel same informas la ĉefaj novaĵoj), ke la rezervejo, kreita dum la diktaturo, ne havis purajn intencojn. Ĝi estis nur naciisma manovro. Ajnakaze ĝi konservis la arbaron kontraŭ aviduloj.

TIU ĈI PLACA POEMO

La sunradioj jam filtriĝas oblikve inter la branĉoj.
Baldaŭ la astro malaperos
malantaŭ la montaron kiu garnas la urbon.
Mi sentas, ke mi ne apartenas al tiu vespero.
Mi estas homo destinita spekti.
Ŝajnas, ke la fortuno
apartigis al mi nur parton de tiu realo.
Tamen la malnovaj domoj kaj la preĝejo,
kune kun la statuo de la historiisto meze de la placo,
atestas, ke mi ne estas la unua spektanto.
Sidiĝinte tie,
sur placobenko de la urbo Marangvapo,
mi ampleksas min.
Mi estas tiel granda kiel mia korpo.
Mi ne scias la nomojn de la arboj,
nek konas la nomojn de la homoj
kiuj sidas en la apudaj benkoj.
Mi ampleksas mian korpon.
Lernejanoj pasas,
promenantoj pasas,
belaj viroj pasas,
aŭtoj kaj bicikloj pasas.
Homoj manĝas asaion en la alia placoflanko.
La vento alportas olean odoron de frititaj terpomoj.
Mi sentas, ke mi devas verki poemon.
Tiu momento ne ekzistos, se poemo ne registras ĝin.
Paperfolioj mankas.
Ĉu estas sekure elpreni la tekokomputilon?
Ne. Tia sekura Brazilo ankoraŭ ne ekzistas
kaj poemoj ne donos al ĝi konsiston.
Sur la marĝenoj de malnova numero de la universitata ĵurnalo,
mi skribas kelkajn frazojn kaj muldas kopion de la realo.

NENIES

Mi ne scias, kiom multe
la portugala lingvo apartenas al portugaloj.
Ĉu ekzistas portugala etno?
Oni ne parolu pri genetikaĵoj,
ĉar tiam eĉ mi aperos duonportugala.
Ĉu la lingvo parolu pli laŭte?
Sed la portugala lingvo ne apartenas al si!
Ĉu okcent jaroj da latina miksaĵo kreas unuon?
Romana mano,
de strata bubo kiu neniam frekventis kortegon,
repostulas la posedrajton.
Kaj kio pri la brazila lingvo?
Dua fazo de estaĵo kun Romana umbiliko.
Brazileco estas stako de kulturoj
portugala, indianaj, afrikaj;
japana, pola, germana…
Ĉu itala?
Italoj kaj portugaloj trinkis el sama puto.
La latinidaj naciecoj estas truplena kribrilo.
Ni eniris jam la trian fazon,
kiam la Romaneca, indianeca, afrikeca, brazila zombio
etendiĝas ĉi-foje internen de si mem,
dezirante formanĝi la lastajn etnospurojn.
Ĉu ekzistas lingvopureco?
Kulturpureco?
Etnopureco?
Kelkaj etnoj de Aŭstralio kaj Papuo Nov-Gvineo
ekzistas seninterrompe de almenaŭ kvardek mil jaroj.
Kaj antaŭ tio?
Ĉu kulturpureco de indianoj izolitaj en la Amazona Arbaro?
De ĉinoj kun sia jarmila historio?
Ĉu iu etna lingvo de Mezafriko?
De tie, kie homoj unuafoje fariĝis homoj.
Lingvo kaj kulturo estas argilo
kaj la skulptaj formoj ne ŝanĝas la esencon.
Ĉio sekvas ion,
ĉion antaŭas io,
kaj nenia homaĵo restas memstara.
Eĉ la homeco mem ŝanĝiĝas.

Stato

Tempoperdo laŭ Seneko

Mi laŭtlegis la portugallingvan tradukon de la ‘Mallongeco de la Vivo’, verkita de Seneko. Mi ne povas konsenti kun ĉio de li dirita. Li prezentas tro da certeco pri tio kio estas kaj ne estas tempoperdo. Kiu donis al li la lastan kaj plenrajtan decidon pri tio? Sed samtempe mi ne povas multe direkti mian akuzan fingron al li, ĉar ankaŭ al mi okazas ke jen kaj jen mi sentas min rajtigita opinii ke tio aŭ alio estas tempoperdo kaj ke la koncernataj plenumantoj estas ventkapuloj.

Tiu libro ankaŭ memorigis min pri poemo kiun mi verkis kaj kies titolo estas “KIO ESTAS GRAVA?“. Mi pensas, ke ĝi utilas kiel mia respondo al la libro de Seneko.

Kial parlamentismo ne estas bona por Brazilo?

brazila Ĉambro de Deputitoj

Kiam en la 1960-aj jaroj la brazilaj konservativuloj (ĉiam deproksime sekvataj de la militistoj) ne ŝatis la elektiĝon de laborista maldekstrisma prezidento, ili premis kaj devigis parlamentismon al la brazila politikosistemo, por malfortigi tiel la prezidentan institucion. Nun, la historio ripetiĝas. Denove okazas sturmo far la konservativuloj, sekvata de deziro efektivigi parlamentismon en 2018. La aktuala prezidento jam parolas malferme pri tio. Tro da koincidoj en tiu kaĉo.

Kial parlamentismo ne estas bona por Brazilo? Ĉar tiam la parlamento (deputitoj kaj senatanoj) difinus memstare la brazilajn registarajn politikojn! Kial ĝi ne povas fari tion? Ĉar la brazila parlamento estas putre konservativa!

Percepteblas, ke brazilanoj ne voĉdonas al partioj. Ili voĉdonas al kandidatoj. La partio estas formala leĝa neceso. Ne ekzistas kandidateco sen partio. Okazas do, ke la temoj gravaj al Brazilo estas apenaŭ diskutitaj dum elekto de deputitoj kaj senatanoj. Brazilanoj serĉas ilian biografion. Ne hazarde ĉeestas multe da sencerbaj ‘artistoj’ en la parlamento! Ilia famo elektas ilin; ne iliaj ideoj. Nenio baldaŭ fareblas tiukampe. Tiu brazila moro ne facile malaperos. Montriĝas, ke la elekto per biografioj kondukas al elektado de konservativa parlamento. Aliflanke, dum la prezidentelekto, la temoj gravaj al Brazilo estas pli ofte diskutitaj. La biografio daŭre gravas, sed ne plene sufiĉas.
 
Hodiaŭ la prezidentelekto estas la elekto de la registaro. Se brazilanoj volas konservativan registaron, ili elektas konservativan homon kiel prezidenton. Se progreseman registaron, tiam progreseman prezidenton. La alternativoj estas klaraj, ĉar la kandidatoj estas dum debato puŝitaj esprimi siajn ideojn pri “delikataj” temoj, kiaj la GLAT-rajtoj. Dume, kun la nuntempe intencata parlamentismo, la difino pri konservativismo-progresemo ne plu estos rekte en la manoj de la voĉdonantoj. Per parlamentismo, oni disigos tiun elekton el for la voĉdonado favore al unu homo kaj ties ideoj al elekto de multaj homoj (ja deputitoj kaj senatanoj). La elekto konservativismo-progresemo fariĝus pli subjektiva kaj malpli kontrolebla.
 
La nuna registaro, respondeca pri la eksigo de Dilma, volas parlamentismon, ĉar ilia kaosa sen-tagorda partio, nome PMDB, estas la plej granda partio en Brazilo. Se ili sukcesas efektivigi la sistemoŝanĝon, tiam ni tre probable havos forte konservativan registaron en 2018.

LA PROGRESEMO DE LA PAPO

Kiom longas la sankta peniso de la amerika papo?
Onidire kolombianoj havas penisojn tiel grandajn
ke eblas uzi ilin kiel ramplon por atingi la ĉielon.
Sed la sankta peniso estas argentina.
La konklavo devus elekti papon laŭ penisolongo.
Kiu alia pli kohera kaj konciza metodo uzindus?
Mi timas, tamen, ke la papa petra peniso ne pretas fiki.
Atrofiiĝas la longeco de la homa naturo.
Se la mondo havus papinon,
ĉu oni elektus laŭ vagino-profundeco aŭ -diametro?

MINACO KONTRAŬ LA 103-A UK

Ne timu la brazilajn E-spiritistojn,
kiuj karne flugos al Portugalio.
Ili estas bonuloj.
La esperantistoj-spiritistoj,
la peresperantaj perispiritaj anim-spermistoj,
portos nur evoluintajn animojn al la lando de Camões.
Eble eĉ unu el ili estos Camões mem, kamuflita en alia ŝelo.
Ĉu neniu informis vin?!
Spiritistoj ĉiam estas la enkarniĝoj de superaj animoj.
Grandaj homoj de la pasinteco, artistoj, geniuloj ktp ktp
Se en julio 2018 mi aperus en Lisbono,
la LKK devus havi specialan fakon
por preventi ekstremismajn atakojn.
Mi portus kun mi legion da paganaj kaj ateismaj demonoj.
Miaj eteraj amikoj devenas de la plej suba
el la plej malaltaj tavoloj de la spirita imperio.
Sinjoro diktatoro Dio
(La puristo neniam metis sian kacon en aliulan karnon)
ne sukcesis kapti nin.
NI ESTAS LA REZISTO.
De la ŝafaro, ni estas la blankaj,
ĉar la afrikbrazilaj ŝafoj ne meritas solidiĝintajn antaŭjuĝojn.
Neniu invitu min al la 103-a UK.
Se mi transiras la oceanon, kun mi transiras
akumulita venĝo sufiĉa ekstermi kontinenton.
Se miaj plandumoj tuŝas Eŭropon, oni zorgu ne agaci min.
Mi povus eksplodi kaj fuĝus el mia Pandora-skatolo,
transsubstanciiĝintaj en milionojn da atombomb-potencaj pecoj,
la plej venĝemaj uloj,
kiujn mi kolektis ekde Kabralo tuŝis ĉi teron.
Po unun por ĉiu buĉita indiano, mi portus al Portugalio.
Postvivus la hekatombon,
kaj respondecus pri la refondo de Portugalio,
nur la plej malevoluintaj pekplenaj spiritoj,
ĉefe la gejaj ateistoj.

KIOM MULTE

Mi ne scias, kiom multe
la portugala lingvo apartenas al mi.
Mi ne estas portugalo.
Mia identeco, mia mio, memo kaj egoo
havas konflikton preskaŭ nepacigeblan kun tiu lingvo.
Esperanto devintus esti mia denaska.
Por multaj, la koloniismo estas pasinta fakto,
indulginda pro la tiuepoka pensprogreso.
Por mi, ĝi estas vundo neniam cikatriĝinta,
daŭre dolora nuntempe.
Mi havas amplifitaj ene de mi
kriojn de ĉiuj genocidoj
elde la lastaj kvincent jaroj da invado.
Kiom multe da mi mi ŝuldas al la portugala lingvo?

FEK’ AL ZAMENHOF

Fek’ al Zamenhof kaj lia anĝela aŭreolo!
La junulo kiu mortis pro superdozo
antaŭ ol fariĝi trikdekjaraĝa;
ĉu li perdis ion?
La mondo, parfumitaj vivamantoj, estas sterkamaso.
Ĉu la homaro meritas epitafoverkon?
Esperantistoj amas ampoemojn.
Epitafo verkita de samideano parolus pri la floroj en la ĉerko,
dum la karnoputreco restus necitita.
Mi ofertos kuiritajn manojn de poetoj.
Esperatistoj suĉu la spicitajn fingrojn.
Kiu tro amas la vivon, ne meritas vivi.
Mi devus ekfumi po du cigaredpakojn ĉiutage.
Mia najbarino fumis po tri pakojn.
Ŝi mortis jardekojn pli aĝa
ol la polo-hebreo-ruso-litovo-esperantisto.
Al nia erao apartenas
pafilo, kuglo kaj kranio kun truo ĉe frunto.
Tiuj kiuj aŭdacas paroli pri amo en la nuna epoko
meritas morton per palisumo,
kiel martiro kiu pruvas nenion
krom ke la homaro ne elspezas larmon por savi pacpredikanton.
Mi devus ekdrinki ĝis konscioperdo,
laŭ la minimuma parametro de 80% da alkoholo.
Ĉiuj pacifistoj eniru proprainiciate gaskameron.
Ĉu ni atendas novan mondmiliton?
Ĉu ekzistas stadio pli suba ol la homa?
Mi devus ekkonsumi pezan drogon,
eble kokainon.
Kiam la suno voros ĉi tiun planedon,
neniu registro postvivos.
Esperantistoj volas konkeri la mondon sen armiloj.
Ilia societo de idealaj bonkoruloj
tremus pro pugnado inter pluŝaj ursoj.
Mi devus ĉiam porti ŝargitan revolveron ĉe mia zono.
Esperantistoj estas tro korektaj.
Herbovoruloj kiuj kompatas sencerbajn bestaĉojn.
Mi devus bredi vegetaranojn kaj veganojn
kaj manĝi ilin laŭ antaŭbrazila etiketo.
La homaro..!
Kio estas homaro?
Kadukuloj inventis la terminon.
Bone, ke Zamenhof mortis frue.
Liaj maljunulaj predikoj detruus la lingvon.